Ecologisch bouwen met hennep en vlas

29/02/08 om 17:44 - Bijgewerkt om 17:44

Bron: Ik Ga Bouwen

Wie ecologisch bouwt, is bekommerd om het leefmilieu én om zijn portemonnee.

Wie ecologisch bouwt, is bekommerd om het leefmilieu én om zijn portemonnee. Huizen in hout, natuurlijke baksteen, hernieuwbare energie, pellet- of graankachels, plantaardige dakbedekking : ze hebben allemaal hun deugdelijkheid bewezen. In het licht van duurzaamheid maken ze opgang in de bouwsector.

Ter herinnering ...

Ieder jaar produceert de bouwsector duizenden tonnen afval : uiteenlopende materialen (kunststoffen, aluminium, gips, ...) die moeilijk te sorteren en te recycleren zijn en zo leiden tot energieverspilling, nieuwe restproducten en het risico op lucht- en bodemvervuiling door potentieel toxische stoffen. Bovendien is er heel wat meer energie nodig om kunststoffen te produceren, vervoeren en verwerken (we spreken in dat verband over ' grijze ' energie) dan om natuurlijke materialen te ontginnen die nauwelijks moeten worden bewerkt. De kwalificatie ' ecologische materialen ' verwijst immers niet alleen naar de impact op het milieu of op de gezondheid. Het gaat ook om een bewustwording rond het bestaan van grijze energie. Tot slot beantwoorden ecologische materialen die onze blauwe planeet respecteren aan de volgende criteria : het zijn stuk voor stuk energiezuinige en duurzame materialen ontstaan uit hernieuwbare grondstoffen die geen schadelijke uitstoot veroorzaken, die recycleerbaar zijn en op het einde van hun levenscyclus geen schadelijke stoffen achterlaten.

Hennep en vlas

Hennep en vlas zijn veelbelovende materialen voor wie ecologisch wil bouwen. Bij het verbouwen ervan wordt de bodem beschermd tegen erosie en wordt de biodiversiteit gestimuleerd. Bij de productie, de verwerking, het onderhoud en de recyclage van deze materialen springt men zuinig om met water en energie. Bovendien wordt CO2 geabsorbeerd. Hennep en vlas groeien zonder meststoffen, noch chemische behandelingen. Na de oogst laten ze een bodem achter waarop geen onkruid groeit. Ze sieren het landschap dus op een gezonde manier. Over de hele wereld zit de hennep- en vlasindustrie in de lift : op basis van deze hernieuwbare grondstoffen worden al mogelijke producten gemaakt. Hennep en vlas veroveren nu samen een nieuw marktsegment, dat van de bouwsector.

Vlas in de bouwsector

Samen met hennep is vlas een van de belangrijkste textielplanten die al in de Oudheid werden gekweekt. Vlas heeft weinig pesticiden en meststoffen nodig en wordt tegenwoordig vooral geteeld in het noorden van Frankrijk (Normandië) met het oog op de productie van stoffen (stengels) en oliën (zaadjes). De vezels die door de industrie niet worden verwerkt, worden gerecupereerd om er isolatiemateriaal van te maken. Gekaard en doorprikt, en samengeperst met polyester (maximaal 15 %), wordt vlas vaak verwerkt tot semirigide panelen en rollen die fungeren als geluiddempende en thermische isolatie. Vlas is een gezond materiaal met een neutrale geur en zonder bindmiddelen die vluchtige organische componenten (o.a. formaldehyde) kunnen afgeven. Vlas is vochtregulerend en houdt zowel de warmte als de koelte vast. Het is een prima thermische geleider : met een coëfficiënt van 0,037 tot 0,038 lambda (hoe kleiner de lambdawaarde hoe efficiënter de isolatie) presteert vlas beter dan hennep. Bovendien heeft het een hoog hygroscopisch vermogen : vlaswol kan zonder slijtage tot 10 keer meer water absorberen dan glaswol. In Noord-Europa wordt het al tientallen jaren als isolatiemateriaal gebruikt zonder dat er beperkingen, verzwakte isolerende eigenschappen of schadelijke gevolgen voor het milieu en de volksgezondheid aan het licht kwamen. Vlaswol wordt gebruikt voor de isolatie van muren en daken, én laat zich makkelijker aanbrengen dan hennep. De prijzen variëren uiteraard naargelang van de dikte en de leverancier, maar vanaf 7,5 euro/m2 vindt u zeker wat u zoekt.

Hennep in de bouwsector

Het gebruik van hennep in de bouw is voornamelijk gebaseerd op drie eigenschappen van de plant : het isolerend vermogen, de mechanische weerstand van de vezels en de beperkte dichtheid (110 kg/m3) van hennephout, dat trouwens ook enorm veel water kan absorberen (3,5 tot 5 keer het eigen gewicht). Rekening houdend met die kenmerken werden verschillende materialen ontwikkeld en uiteenlopende toepassingen uitgewerkt. Hennep kan in sommige gevallen droog worden verwerkt (zonder de toevoeging van water) als bulkisolatie of hennepwol en biedt bijkomende mogelijkheden in combinatie met een bindmiddel, bijvoorbeeld, beton, mortel of pleisterkalk.

Materialen op basis van hennep

In de eerste plaats is er de isolatiewol die voornamelijk uit hennepvezels bestaat. Net als vlaswol, is hennepwol verkrijgbaar in flexibele rollen of semirigide panelen met een dikte van 30 tot 200 mm. De isolerende kwaliteiten zijn goed, zij het minder dan die van vlaswol.

Droog hennephout wordt in twee vormen gebruikt. Na een vocht- en vuurwerende behandeling kunnen hennepkorrels gewoon in de spouwen van een constructie worden gestort : vloeren, zolders, daken ... Ze blijven waterdamp doorlaten en worden niet aangevreten door knaagdieren of insecten. Een ander droog product fungeert als nivellerende en isolerende onderlaag. Voor deze tweede toepassing krijgt het hennephout een coating van natuurlijk asfalt en ziet het er eveneens uit als een stortgoed. Dit materiaal wordt gebruikt als onderlaag voor dekvloeren en plankenvloeren. Het wordt rechtstreeks op de ruwe of oude planken aangebracht en helpt zo niveauverschillen (tot 20 cm hoogte) weg te werken. Het garandeert een uitstekende thermische en akoestische isolatie en dit zonder toevoeging van water, met een beperkte volumetrische massa. Aangezien er geen droogtijd nodig is, kan het snel worden gelegd.

Cement (of pleister) en beton worden gemaakt op basis van uiterst fijne cellulose. Met de gefilterde cellulose wordt in een eerste fase papier aangemaakt, dat later wordt verpulverd. Deze bereiding wordt dan vermengd met water en kalk. De combinatie van kalk en hennep biedt het voordeel dat het, meer nog dan andere mengsels, een materiaal oplevert dat qua prestaties en betrouwbaarheid voldoet aan alle huidige bouwnormen. Het is eveneens onschadelijk voor het leefmilieu en voor onze gezondheid. Het zo verkregen resultaat wordt cement genoemd : bijzonder hard en toch licht (7 keer lichter dan conventionele materialen), soepel, samendrukbaar, ondoorlaatbaar, thermisch en akoestisch isolerend, duurzaam. Het is bovendien bestand tegen insecten en splijt niet. Voor de aanmaak van beton kunnen aan dit cement hennepvezels worden toegevoegd, waardoor de resistentie stijgt en de contractie van het materiaal wordt tegengegaan. Doorgaans echter wordt het beton gemaakt uit hennephout waaraan kalk werd toegevoegd.

Hennepcement en -beton zijn geschikt voor uiteenlopende toepassingen. We treffen ze aan als lichte betontegels (isolatie, renovatie, ...), als platen voor dakisolatie, als opvulmateriaal voor muren in houtskeletbouw (renovatie van vakwerkhuizen, nieuwbouw ...), als sierpleister en ga zo maar door. Hennepcement en -beton geven bovendien geen straling af !

Meer mogelijkheden

De verwerking van deze plant resulteert sinds kort ook in hennepbaksteen. Die bestaat uit een mengeling met 10 % kalksteen (of kalk), afhankelijk van de materialen die in de buurt te vinden zijn. Daaraan wordt water en vooral hennephout toegevoegd. Deze mixture wordt in vormen gegoten om te drogen. Hennepbaksteen is een waardig ecologisch alternatief voor traditionele materialen. Hij is licht en isolerend, regelt het vochtpeil, garandeert een afdoende geluidsisolatie, is vuur- en vorstbestendig, bestand tegen insecten en laat waterdamp door. Hij wordt gebruikt voor het bouwen van draagmuren en scheidingswanden en om muren langs binnen of buiten te isoleren.

Valériane Munoz

Lees meer over:

Postcode

Onze partners