In beeld: een warm nest aan de waterkant

08/09/15 om 14:40 - Bijgewerkt om 14:47

Groter kan het verschil niet zijn tussen de situatie voor en na de renovatie van deze kleine woning. Het huisje dateert van het einde van de 19e eeuw en is gelegen in het hart van de provincie Henegouwen. Toen interieurarchitecte Valérie Lemal dit huisje kocht, was het nauwelijks meer dan een ruïne, maar ze wist er op verbluffende manier nieuw leven in te blazen. Bewijs in woord en beeld.

Tijdens een rondvaart op de Belgische kanalen ontdekte Valérie Lemal haar geboortestreek op een andere manier. Ze werd aangetrokken door het leven dat zich afspeelt langs onze waterwegen. "Deze ervaring gaf me zin om aan de rand van een kanaal te gaan leven", vertelt ze. In het hart van de provincie Henegouwen, in het dorpje Arquennes, stootte ze op een klein rijhuis aan het water, op het eind van een rustige, doodlopende dreef. Op deze plek is alle activiteit op het kanaal dat naast de rivier de Samme loopt, volledig stilgevallen. Fauna en flora hebben er hun rechten heroverd en bieden de bewoners de kans om in alle rust te genieten van de charmante omgeving, van de vogels en de natuur.

Land van natuursteen

Arquennes en omgeving zijn beroemd om hun oude en talrijke steengroeves die van de 16e tot de 18e eeuw floreerden. Het gehucht waar Valérie verliefd op was geworden, ligt uitgerekend op de plek van een oude steengroeve die werd opgevuld toen het nabijgelegen kanaal werd uitgegraven. Geprangd tussen twee rijwoningen, hangt het huis letterlijk aan de rotsen vast en heeft het slechts één echte gevel, die vooraan. Eerst deed het dienst als stal voor trekpaarden, daarna als uitspanning en uiteindelijk als woning. Intussen was de woning al gedeeltelijk opgehoogd met plaatselijke natuursteen.

Frisse wind

Als de interieurarchitecte de plek een eerste keer bezoekt, oogt het plaatje allesbehalve aantrekkelijk. Het gebouw is aftands, vochtig en slecht onderhouden, en heeft meer weg van een krot dan van een woning. Niettemin doet de charme van de omgeving haar werk en met haar kennersblik ontdekt de nieuwe eigenares al snel het potentieel. Valérie gaat dan ook voor een ingrijpend renovatieproject en slaagt erin het huisje nieuw leven in te blazen.

Ze verwijderde eerst alle overtollige en ongewenste elementen en hertekende daarna alle ruimtes. de volumes worden heringedeeld, functies aangepast en de woning wordt ingericht naar de huidige geldende comfortnormen. Als je de bescheiden woning vandaag binnenstapt, wacht een complete verrassing die helemaal in verhouding staat tot de persoonlijke investering van de eigenares.

Respect

"Het was geen makkelijk project", erkent ze. "Niet alleen omdat het om mijn eigen woning ging, maar vooral omdat de ruimte klein is en beheerst wordt door de rots. Ik moest de woning herinrichten en er nieuwe functies en nieuwe technieken inpassen, allemaal rekening houdend met deze natuurlijke factor. En ik wilde dit element ook volledig tot zijn recht laten komen." In tegenstelling tot de vorige eigenaars, die ze achter platen en schappen verborgen hadden, wilde Valérie de rotsen een zichtbare plaats geven in het interieur, als een volwaardig materiaal. Het vergde dus behoorlijk wat inspanningen om ze te zandstralen en hun oorspronkelijk uitzicht terug te bezorgen. "Ieder jaar na de winter schuur ik de rotsen schoon om ze hun oorspronkelijke kleur en glans terug te geven die ze door temperatuurschommelingen en vocht verloren." Naast de zorg voor hun aspect, moest voor de inrichting ook rekening gehouden worden met de ruimtelijke aanwezigheid van deze onregelmatige massa. Het uitgangspunt was duidelijk: de rotsen opwaarderen en integreren in plaats van ze te verbergen. Zo is een deel van de oude groeve zichtbaar in de keuken en de badkamer, naast natuursteen en oude materialen, maar ook eigentijdse elementen.

Ruimtelijke communicatie

Om het gevoel van ruimte aanzienlijk te vergroten, gooide de architecte op elke verdieping de kamers open en verbond de verschillende niveaus via openingen in de vloer. Deze verticale communicatie wordt extra benadrukt door de zenitale verlichting die de woning vanaf de nieuwe dakvensters tot diep op het gelijkvloers doorkruist. De oorspronkelijke balklaag van de houten vloeren werd grotendeels bewaard en hier en daar vervangen of aangepast voor nieuwe trap- en andere openingen. Al het houtwerk werd opgeschuurd en ingestreken met een natuurlijke matte coating.

Met alle middelen trachtte de eigenares het ruimtelijk gevoel te verhogen: geen enkele verlaagde zoldering beperkt de hoogte van de ruimtes. En op de verdiepingen koos ze voor een nieuwe zelfdragende grenenhouten vloer die boven op de bestaande structuur kwam om zo weinig mogelijk ruimte te verliezen. De nieuwe trap van het gelijkvloers kadert in dezelfde geest: hij is opgebouwd uit open treden die in de muur verankerd zitten. En de sporadische openingen tussen de vloerliggers werden gedicht met glasplaten die het licht doorlaten. Eén uitzondering toch: de vide tussen de eetkamer op het gelijkvloers en de zithoek boven kan naar keuze volledig open of dicht geschoven worden via een "slimme" lage tafel op wieltjes. Een ontwerp van de eigenares.

Slimme vondsten

Het ontbreekt Valérie Lemal kennelijk niet aan originele ideeën om haar interieurs in te richten. Deze jonge vrouw is fan van recuperatiematerialen en een echte doe-het-zelver. Ze recycleert of past bepaalde elementen aan om hen nieuw leven in te blazen, ontwerpt nieuwe voorwerpen, meubilair, accessoires en decoratie-elementen. Het is een passie, maar het is ook budgettair interessant. Zo prijkt de op maat gemaakte salontafel naast een uniek, uitklapbaar bureau dat vervaardigd werd uit een oude deur. "Het bureau is volledig moduleerbaar. In het weekend klap ik het dicht en zie ik mijn werk niet meer." In dezelfde bekommernis om het gebruik van recuperatiemateriaal en uit respect voor de woning en haar geschiedenis, werd de oude eikenhouten trap - die eigenlijk te steil was om comfortabel naar de eerste verdieping te klimmen - gerecupereerd en opnieuw geplaatst tussen de bovenste twee verdiepingen.

Sfeerschepping

Tussen de muren van dit oude gebouw, dat zich vastklampt aan de rotsen, wisselen authentieke elementen af met eigentijdse creaties. Hoewel ze zorgen voor een duidelijk contrast, vloeien de ruwe en oude materialen tegelijkertijd ook vlot over in de gladde texturen en zuivere lijnen. Een harmonisch huwelijk.

In de hele woning, maar vooral op het gelijkvloers, voert hout de hoofdtoon. Het komt in zijn natuurlijke vorm terug op de eiken parketvloer, in de traptreden en in de grote tafel in de eetkamer. Het houten plafond werd dan weer wit geschilderd, wat zorgt voor helderheid en rust. Op de verdieping, waar het licht vrij spel heeft, waagde de architecte zich aan enkele kleurtinten. Deze heldere en tonische kleuraccenten brengen de ruimte tot leven.

Actueel comfort

Al behield het huisje zijn oude charme, op het vlak van technieken en isolatie beantwoordt het vandaag volledig aan de hoogste eisen. Het dak werd volledig vernieuwd en zorgvuldig geïsoleerd, met 8 centimeter glaswol tussen de kepers, een dunne meerlagige isolatie en 22 centimeter traditionele isolatie. Het geheel werd overkapt met nieuwe matte en voorgepatineerde dakpannen in oude stijl.

De vloer van het gelijkvloers werd volledig uitgebroken en er werd een nieuwe betonplaat met isolerende chape gegoten. De oude vloerbekleding in blauwe steen moest plaats maken voor een warmer eikenhouten parket. De bestaande muren werden niet geïsoleerd, maar hun aanzienlijke dikte van 50 centimeter zorgt vanzelf voor een behoorlijke warmtecoëfficiënt. Terwijl de rots een constante temperatuur van 13 graden heeft. Om de woning te verwarmen liet Valérie Lemal een condensatieketel installeren die, door gebrek aan een aansluiting op het aardgasnet, wordt gevoed door een nieuwe gastank die een plaatsje vond in de tuin. Een zeer performante houtkachel doet de rest. Zo kan de eigenares genieten van een aangenaam binnenklimaat, voor zover ze bij mooi weer niet in haar klein buitenparadijs aan het kanaal vertoeft.

Richtprijzen

Trap: 2.000 euro, excl. btw

Grenenhouten vloer (niet-gevernist): 500 euro, excl. btw

Eikenhouten vloer: 40 euro/m2, excl. plaatsing en btw

Glasplaten: 1.800 euro voor de 3 kamers, excl. btw

Tekst: Marie Delooz

Foto's: Laurent Brandajs

Gepubliceerd in: Ik Ga Bouwen & Renoveren 383

Lees meer over:

Onze partners