Schauvliege: 'Wat geweest is, komt niet terug. We moeten meer doen om duurzaamheid structureel in te bedden'

25/02/17 om 10:45 - Bijgewerkt om 10:45

'In Vlaanderen verdwijnt dagelijks ongeveer zes hectare open ruimte', zegt Vlaams minister van Omgeving Joke Schauvliege (CD&V). 'Hergebruik van de ruimte dringt zich op. Maar als we duurzaamheid en ethisch omgaan met die schaarse ruimte structureel willen inbedden, moeten we meer gaan doen.'

Schauvliege: 'Wat geweest is, komt niet terug. We moeten meer doen om duurzaamheid structureel in te bedden'

© BELGA

Met het pilootproject Terug In Omloop dat deel uitmaakt van een bredere reeks projecten van de Vlaams Bouwmeester, werkt Vlaams minister van Omgeving, Natuur en Landbouw Joke Schauvliege (CD&V) mee aan oplossingen voor ons ruimteprobleem. 'In Vlaanderen verdwijnt dagelijks ongeveer zes hectare open ruimte', verklaart de minister. 'Dat leidt tot een verdere verharding van de bodem en versnippering van het landschap. Met de toename van de bevolking wordt de komende jaren enkel meer druk op de ruimte verwacht. Hergebruik van wat we reeds hebben aangesneden, dringt zich dus meer en meer op.'

Het pilootproject kan volgens Schauvliege een voortrekkersrol opnemen op vlak van maatschappelijke innovatie en beleidsaanbevelingen wanneer het gerealiseerd wordt. 'We verwachten midden 2019 een overzicht te kunnen geven van de eerste stappen, masterplannen en voorstellen', legt ze uit. 'Het doel van dit pilootproject is niet alleen de ruimte, maar ook mensen en materialen terug in omloop te brengen.'

Vijf projecten

'We selecteerden vijf inzendingen die uitgewerkt zullen worden: Timelab in Gent wordt een kruispunt van natuur, cultuur en industrie waar omwonenden en makers met elkaar in dialoog kunnen gaan. In Houthalen-Helchteren dat geleden heeft onder de stopzetting van de steenkoolwinning en imagoschade opliep door de afvalsector wordt gekozen voor cleantech en het sluiten van kringlopen. De Lageweg in Antwerpen zal de koppeling tussen bedrijven en onderwijs stimuleren. Een sterke publieke functie langs de Havenlaan in Vilvoorde kan bijdragen aan de heropleving van de hele buurt. Tot slot zullen denkers en makers elkaar kunnen ontmoeten in de Potterij in Mechelen dat een circulair laboratorium wordt rond veranderingsgericht en materiaalbewust bouwen en multifunctioneel ruimtegebruik.'

In Vlaanderen wordt er volgens de minister al op verschillende manieren ingezet op het activeren van on(der)benutte en verontreinigde terreinen. 'Sinds het bodemdecreet 20 jaar geleden werd 92 vierkante kilometer ruimte gesaneerd. Dat zijn zo'n 8600 voetbalvelden', klinkt het.

Delen

'Tijdelijkheid neemt steeds meer een leidende rol binnen projectontwikkeling met onder andere een merkbare verschuiving van 'hebben' naar 'gebruiken' bij de consument'

Toch gaat de uitdaging verder dan enkel het saneren van het terrein: 'We moeten ook inzetten op de herontwikkeling van de site en die integreren in een breder ruimtelijk ontwikkelingsprogramma. De activatie van een gebied kan op een buurt of zelfs hele stad een significante impact hebben', aldus Schauvliege. 'De start van een mogelijke herontwikkeling hoeft dus niet te wachten op een perfecte projectomschrijving, een stedenbouwkundige goedkeuring, technieken die nog niet op punt staan of een langdurig saneringstraject. Terreinen kunnen ook op korte termijn terug in omloop komen.'

In dat opzicht zijn tijdelijke initiatieven volgens de minister 'meer dan wenselijk'. 'Tijdelijkheid neemt steeds meer een leidende rol binnen projectontwikkeling met onder andere een merkbare verschuiving van 'hebben' naar 'gebruiken' bij de consument', verklaart Schauvliege. 'Tijdelijke initiatieven laten een nieuwe wind waaien over de site, zetten het terrein opnieuw in de kijker en kunnen de betrokkenheid van stakeholders vergroten.'

'Bedrijventerreinen of kantoorwijken in de stad worden 's avonds en tijdens het weekend amper gebruikt', gaat Schauvliege door. 'Die ruimte kan intensiever benut worden. Parkings, opslagruimtes of ongebruikte kantoren zijn flexibel en kunnen tijdelijk worden ingezet voor evenementen, concerten, pop-ups. Wat bovendien een voorbeeld is van meervoudig ruimtegebruik.'

De terugval van de Vlaamse en bij uitbreiding de Europese maakindustrie - waarbij materialen herwerkt worden tot nieuwe producten - helpt het Terug In Omloop-idee echter niet. 'De Europese Commissie wil dat proces omkeren en de industrie tegen 2020 tot 20 procent van het bbp tillen. We zien wel dat goederen herwerkt worden en opnieuw in gebruik worden gebracht. Dat stadsbewoners ervoor kiezen om lokaal geproduceerde voeding aan te kopen. De omslag naar een circulaire economie en grondstof-efficiënte samenleving is ingezet', meent Schauvliege. 'Maar als we duurzaamheid en ethisch omgaan met die schaarse ruimte structureel willen inbedden, is er meer nodig.'

Great reset

'We moeten onze kennis delen, meer onderzoek doen, experimenteren, voor concrete realisaties zorgen binnen die circulaire economie', vindt de minister. 'Innovatieve saneringen en geïntegreerde stadsontwikkeling zijn cruciaal. De ruimte moet zo worden georganiseerd dat de vraag naar verplaatsingen afneemt en collectief vervoer, het aantal fietsers en voetgangers worden gestimuleerd.'

Dat een stad of stedelijk gebied transformeert, is iets van alle tijden, benadrukt de minister van Omgeving. 'Maar nu gebeurt die transformatie in het licht van ingrijpende demografische en sociaal-economische veranderingen. Misschien biedt dat kansen die er vroeger niet waren', besluit Schauvliege. 'Sommigen spreken van een great reset. Wat geweest is, komt niet meer terug.'

Postcode

Onze partners