Het 'decreet complexe projecten': te ingewikkelde wetgeving schiet doel voorbij

08/09/14 om 10:14 - Bijgewerkt om 10:14

Bron: Ik Ga Bouwen

Met dit decreet wil de Vlaamse decreetgever een snellere en kwaliteitsvollere realisatie van complexe bouwprojecten mogelijk maken. Jean-Christophe Beyers, assistent aan de Faculteit Rechten aan de KU Leuven, schrijft hierover een opinie voor Ik ga Bouwen.

Het 'decreet complexe projecten': te ingewikkelde wetgeving schiet doel voorbij

© Belga Image

Het decreet complexe projecten is eind augustus in het Belgisch Staatsblad verschenen (1). Met dit decreet wil de Vlaamse decreetgever een snellere en kwaliteitsvollere realisatie van complexe bouwprojecten mogelijk maken. De vraag is echter of het decreet zijn doel niet voorbijschiet en de zaken juist complexer maakt? Jean-Christophe Beyers, assistent aan de Faculteit Rechten aan de KU Leuven, schrijft hierover een opinie voor Ik ga Bouwen.

Het decreet complexe projecten is, naast de invoering van de omgevingsvergunning, het bekendste initiatief van de (vorige) Vlaamse Regering om de besluitvorming bij complexe investeringsprojecten te versnellen en te verbeteren (2). Het decreet voert voor projecten die zowel een ruimtelijke bestemmingswijziging vereisen als een stedenbouwkundige en/of milieuvergunning behoeven de mogelijkheid in van één afgestemde, integrale en overkoepelende procedure. Aldus hoopt men de doorlooptijd voor dit soort projecten aanzienlijk korter te maken.

Wat zijn complexe projecten?

Volgens het decreet is een complex project "een project van groot maatschappelijk en ruimtelijk-strategisch belang dat vraagt om een geïntegreerd vergunningen- en ruimtelijk planproces".

Het decreet geeft zelf een aantal indicaties over wat men onder groot maatschappelijk en ruimtelijk-strategisch belang dient te verstaan: het gaat onder meer om projecten die ongebruikelijke investeringen en inspanningen vereisen en/of die een grote impact hebben op het leefmilieu, het verkeer, ... Men kan bijvoorbeeld denken aan projecten inzake een stationsomgeving of een belangrijke verbindingsweg. Daarnaast is vereist dat het complex project kenmerken inhoudt die verantwoorden dat de geïntegreerde procedure van ruimtelijke planning en de afgifte van vergunningen gevolgd wordt.

Complexe projecten kunnen zowel publiek als privaat zijn. Uiteindelijk is het evenwel de overheid (Vlaamse Regering, provincieraad of gemeenteraad) die beslist of een initiatief al dan niet als een complex project in de zin van het decreet kan worden beschouwd.

Een mogelijkheid, geen verplichting

Het decreet creëert een parallelle procedure, dit wil zeggen dat de initiatiefnemer van het complex niet verplicht is om de procedure uit het decreet complexe projecten te volgen. Hij kan er ook voor opteren om de huidige, afzonderlijke procedures voor het bekomen van de vergunningen en het wijzigen van de ruimtelijke bestemming te doorlopen.

De procedure voor deze complexe projecten

Het decreet complexe projecten is te beschouwen als een proceduredecreet: men verankert decretaal een aantal procedurestappen, maar inhoudelijk wil men niet raken aan de verplichtingen van sectorale regelgeving. Zo zijn bijvoorbeeld de bepalingen inzake de afwijkingsmogelijkheden ten aanzien van bestemmingsvoorschriften nog steeds terug te vinden in de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening.

De procedure die het decreet voorziet bestaat uit vier fasen en drie beslissingsmomenten. Aanvang wordt genomen met een verkenningsfase waarin de overheid de mogelijkheid onderzoekt om een initiatief als complex project te behandelen. Indien deze vraag positief beantwoord wordt, neemt men een startbeslissing welke de onderzoeksfase opstart. In deze tweede fase doorloopt men verschillende stadia van een participatief traject, zo onder meer raadpleging van het publiek en advisering.

Uiteindelijk leidt dit alles tot een voorkeursbesluit dat op strategisch niveau een keuze maakt voor een bepaald alternatief om het project in te vullen. In de derde fase, de uitwerkingsfase, wordt een gelijkaardig traject doorlopen. Het projectbesluit, als afsluiting van deze fase, stelt het op uitvoeringsniveau gekozen alternatief vast. De laatste fase bevat tenslotte de concrete uitvoering van het project.

Complexe projecten = complexe regelgeving?

Het decreet bevat onmiskenbaar enkele positieve aspecten, zoals het nauwer betrekken van de adviesinstanties en het plaatsen van de bevoegdheid en verantwoordelijkheid bij één welbepaalde overheid. Toch kunnen mogelijks enkele bepalingen ervan problematisch zijn in de praktijk. Zo wijst de Raad van State in zijn advies op een mogelijke schending van het gelijkheidsbeginsel.

Er kan immers tussen initiatiefnemers van projecten een verschil in behandeling ontstaan al naargelang zij al dan niet, op basis van de startbeslissing door de overheid, worden toegelaten tot de procedure van het decreet complexe projecten. Ook gaat het decreet verder dan het louter invoeren van een parallelle (vormelijke) procedure. Zo is bijvoorbeeld de mogelijkheid voorzien om af te wijken van de voorschriften van plannen van aanleg en ruimtelijke uitvoeringsplannen.

Vereisen complexe projecten wel specifieke regelgeving?

Het valt toe te juichen dat de Vlaamse regelgever de realisatie van bouwprojecten sneller en tegelijkertijd met meer inspraakmogelijkheden wil laten verlopen. Men kan zich echter de vraag stellen of het creëren van een bijkomende procedure voor welbepaalde projecten wel leidt tot dit doel. Uiteindelijk valt te vrezen dat de burger, en in vele gevallen ook de administratie, door de bomen het bos niet meer zal zien... In dat opzicht had men beter de reeds bestaande procedures voor vergunningen en ruimtelijke plannen minder complex gemaakt.

Jean-Christophe Beyers (Rechtenfaculteit KU Leuven)

---- (1) Decreet van 25 april 2014 betreffende complexe projecten, BS 27 augustus 2014. Decreet zal pas in werking treden op een door de Vlaamse Regering bepaalde datum. (2) Zie in dit kader ook het rapport van de commissies Berx en Sauwens: "Naar een snellere en betere besluitvorming over complexe projecten".

Postcode

Onze partners