Tontine en beding van aanwas

Bron: Ik Ga Bouwen

Sinds het jaar 2000 betalen partners die ongehuwd wettelijk samenwonen dezelfde erfenisrechten als echtparen.

Sinds het jaar 2000 betalen partners die ongehuwd wettelijk samenwonen dezelfde erfenisrechten als echtparen. Op die manier is het mogelijk om de gezinswoning in geval van overlijden aan de langstlevende partner over te laten. Toch blijven de tontine en het beding van aanwas. Nog steeds nuttige stelsels - zeker wanneer er andere wettige erfgenamen, zoals ouders of kinderen, in het spel zijn.

Bekijken we even het voorbeeld van een samenwonend paar met kinderen uit een vorig huwelijk. Wanneer man of vrouw overlijdt, zal de overlevende partner de kinderen moeten uitkopen om de gezinswoning te verwerven. En dat kan een dure operatie worden. Ze kan echter op een eenvoudige manier vermeden worden. Het volstaat namelijk om bij de notaris in de aankoopakte van het onroerend goed een tontine of een beding van aanwas te laten opnemen. Hierbij koopt iedere partner de helft van de woning in blote eigendom en de andere helft in vruchtgebruik. Mét de onderlinge afspraak dat het vruchtgebruik van de overleden partner aan de overlevende toekomt. De kinderen worden eigenaar van de blote eigendom. Het grote voordeel: de overlevende partner is verzekerd van het volle vruchtgebruik en kan door de kinderen niet op straat gezet worden. Maar u kan nog verder gaan. Meer bepaald: door niet alleen het vruchtgebruik maar ook de naakte eigendom te laten overgaan naar de langstlevende partner.

Gelijke kansen

Elke partner heeft in geval van een overlijden gelijke kansen om de woning te krijgen. Zowel een tontine als een beding van aanwas is een zakelijke overeenkomst die buiten het domein van het erfenisrecht valt. Dat houdt in dat de overlevende partner geen successierechten betaalt, maar wel registratierechten. Die bedragen 10 % in Vlaanderen en 12,50 % in Brussel en Wallonië. Leuk om weten: de rechten zijn alleen verschuldigd op de helft van de woning die in handen was van de overleden partner.

Maar uiteraard liggen misbruiken op de loer. Want wat als een jonge vrouw met een oudere man trouwt om financiële redenen? In dat geval kunnen de kinderen de dupe van de zaak worden. De fiscus kan echter struikelen over het begrip 'gelijke kansen'. Als er een te groot leeftijdsverschil is, heeft niet elke partner dezelfde kans om eigenaar of vruchtgebruiker te worden. Als de jonge vrouw en de oudere man toch een tontine of een beding in aanwas willen aangaan, dan zal de inbreng van de jongere partner dus proportioneel groter moeten zijn.

Als er kinderen uit een vorig huwelijk zijn, dan lijkt een tontine met alleen het voorzien van het vruchtgebruik de meest aangewezen oplossing. Want zo worden vervelende misverstanden vermeden. Die kunnen zich trouwens ook voordoen wanneer beide partners ruzie krijgen. Een wijziging in een tontine-overeenkomst houdt immers de goedkeuring van beide partijen - koper én verkoper - in. Is die er niet, dan blijft ze gewoon doorlopen. Dit probleem kan voorkomen worden door een volmacht voor beide partners in te lassen, die beide partijen het recht geeft om op een later tijdstip wijzigingen aan te brengen in de overeenkomst. Bij een beding van aanwas is het overigens eenvoudiger om achteraf aanpassingen door te voeren.

Ook na het jaar 2000!

Maar wat is nu het nut van de tontine en het beding van aanwas sinds de wijzigingen in 2000? Het belangrijkste punt is dat de overlevende partner in beide gevallen registratie- en geen erfenisrechten verschuldigd is. Dat is niet onbelangrijk wanneer het onroerend goed veel waard is. Vanaf een bepaalde drempel - afhankelijk van geval tot geval - zijn registratierechten namelijk goedkoper dan erfenisrechten. De successierechten lopen immers op naarmate de waarde van de woning in kwestie stijgt. Terwijl de registratierechten ongewijzigd blijven. Het exacte bedrag waarvoor het voordeliger is om te kiezen voor een tontine of een beding van aanwas laat u best uitrekenen door uw notaris.

Bovendien moet u rekening houden met het feit dat een tontine of een beding van aanwas buiten de erfenis valt. Het totale bedrag van de erfenis gaat naar omlaag, waardoor ook een lager tarief aan successierechten mogelijk is. Kortom: de tontine of het beding in aanwas zijn in ieder geval nog steeds het overwegen waard.

Tekst: Roel Van Espen

Ik ga Bouwen & Renoveren

ExtraRekenvoorbeeld

Twee partners zijn elk voor 50 % eigenaar van een huis met een waarde van 250.000 euro. Eén van hen sterft. Dan kan zich volgende situatie voordoen:

1. Niet officieel samenwonend: de overlevende partner dreigt achter het net te vissen wanneer er andere erfgenamen zijn.

2. Officieel samenwonend:

- Met een tontine zijn schenkingrechten op de helft van de eigendom van de overleden partner verschuldigd. Met een registratierecht in Vlaanderen van 10 % is de rekening snel gemaakt. De overlevende partner betaalt 12.500 euro en mag zich dan eigenaar van de woning noemen.

- In geval van een testament zal de overleden partner iets meer dan 8.000 euro aan erfenisrechten moeten betalen. In dit geval is de tontine dus geen goede zaak.

De zaak ligt echter anders naarmate de waarde van de woning stijgt of de erfenis in haar totaliteit groter wordt.

Tontine versus beding van aanwas

Een tontine en een beding van aanwas maken het mogelijk om een onroerend goed bij overlijden van één van de partners op een fiscaal gunstige manier aan de andere partner over te laten. Een tontine wordt steeds in de verkoopakte van de woning opgenomen. Bij een beding van aanwas is dat niet het geval: het is louter een overeenkomst tussen de twee partners die bij de notaris moet vastgelegd worden. Een ander verschil is dat u bij de tontine al meteen mede-eigenaar wordt van het deel van de partner. Bij het beding van aanwas gebeurt dit pas na het overlijden.

Lees meer over:

Onze partners