Kleurrijk verven is een kunst

06/05/08 om 12:34 - Bijgewerkt om 12:34

Bron: Ik Ga Bouwen

Het aantal tinten verf dat in de verfhandel verkrijgbaar is, bedraagt enkele tienduizenden. "Wij kunnen 15 000 kleuren leveren", vertelt kleurenadviseur Sarah Van Landuyt (Boss Paints).

Kleuren zitten niet op wat je ziet, maar in je hoofd. Een mens is in staat om tot 2,5 miljoen kleuren te onderscheiden. Het aantal tinten dat in de verfhandel verkrijgbaar is, bedraagt enkele tienduizenden.

"Wij kunnen 15 000 kleuren leveren.", vertelt kleurenadviseur Sarah Van Landuyt (Boss Paints). "Technisch is het mogelijk om elke gewenste kleurschakering te maken. Maar wie toch buiten dat gamma van 15 000 wil kiezen, betaalt ook de labokosten om die nieuwe kleur te realiseren." In de praktijk maak je dus best je keuze binnen het marktaanbod.

Het gebruik van verf is zo oud als de beschaving zelf. Aanvankelijk bestond verf uit een kleurstof en een bindmiddel, die allebei in de natuur te vinden waren: minerale producten zoals oker, plantensappen, dierlijke vetten, bijenwas... De primitieve gemeenschappen gebruikten verf voornamelijk voor versieringen, zowel op het eigen lichaam als in grotten of elders. De Egyptenaren zagen een verflaag ook als beschermingslaag.

Vanaf de zeventiende eeuw kwamen er verven op basis van tropische harsen op de markt. Het mengen van die harsen met olie leidde tot hoogglanzende en goed vloeiende verven. Begin twintigste eeuw begon de ontwikkeling van kunstharsen.

Na afloop van de Tweede Wereldoorlog zaten verscheidene landen met grote overschotten aan oorlogsmateriaal. Daarbij kwam nog een berg nitrocellulose, een grondstof voor explosieven. Dat overschot kon gelukkig verwerkt worden in lakken. Ook de fabrieken van synthetisch rubber vonden nieuwe toepassingen in de schilderswereld. Intussen nam ook het belang van de functie van verf als beschermlaag toe. Chemische onderzoekers ontwikkelden een hele reeks nieuwe kunstharsen op basis van ondermeer acryl, polyurethaan en epoxy. Ze voorkomen dat hout rot en metaal roest.

Samenstelling

Verf is een mengsel van pigmenten, vulstoffen, bindmiddelen en oplosmiddelen. De pigmenten en vulstoffen bepalen de kleur, het bindmiddel verzekert de hechting aan de ondergrond, en het oplosmiddel dient voor de evenwichtige spreiding van de pigmenten in het bindmiddel. Op basis van de oplosmiddelen kan men verven indelen in twee grote groepen.

Solventverven zijn gemaakt op basis van petrochemische producten zoals white spirit. Ze beschikken over een uitstekende mechanische weerstand. Solventen worden ook gebruikt om het schildermateriaal te reinigen en om verf aan te lengen (te 'verdunnen').

Latex-, vinyl- en acrylaatverven, maar ook natuurverven, zijn soorten met water als oplosmiddel. Ze verspreiden niet zo'n sterke geur als petrochemische verven en drogen veel sneller.

Natuurverven

Natuurverven zijn nog minder belastend dan de andere watergedragen verven. Ze zijn ook het veiligst voor de menselijke gezondheid en ze veroorzaken geen geurproblemen. Ze worden gemaakt op basis van lijnolie, plantaardige harsen en plantaardige en minerale pigmenten. Die stoffen worden in de natuur gewonnen. Bekende voorbeelden zijn indigo (blauw), meekrap (rood), wijnstok (zwart) en karmijn (rood). Voor die laatste soort worden bevruchte wijfjes van de cochenilleschildluis gedood, gedroogd en gekookt. Natuurverf is dus niet in alle opzichten hetzelfde als natuurvriendelijke verf.

Natuurverven dringen diep door in de ondergrond van de behandelde stof, terwijl de meeste synthetische verfsoorten er een beschermende laag op vormen. Daarom hadden natuurverven zo weinig te lijden van afbladdering. Vraag maar eens aan oudere mensen hoe dikwijls raamluiken voor de oorlog geschilderd moesten worden. Een andere eigenschap is dat de echtheid van de materialen bewaard blijft. Hout blijft aanvoelen als hout.

Trends

De belangrijkste verffabrikanten werken met trendkleuren. "We kiezen die niet lukraak.", vertelt Sarah Van Landuyt. "We gaan naar lezingen, bezoeken interieurbeurzen en informeren bij trendwatchers. We kiezen nooit één enkel trendkleur, maar een reeks kleuren, die dan met elkaar gecombineerd kunnen worden. Tegenwoordig worden er toch nog nauwelijks interieurs in één enkele kleur uitgevoerd."

Het gebruik van trendkleuren heeft naast esthetische ook praktische voordelen. Dankzij de campagne om deze trendkleuren bekend te maken, kan de productie op grotere volumes van deze kleuren afgestemd worden.

De nieuwigheden beperken zich niet alleen tot kleuren, maar zijn ook technisch van aard. Soms worden er speciale stoffen aan de verf toegevoegd. Een goed voorbeeld daarvan is Ice van Boss. Minuscule glaspareltjes, die aan de verf zijn toegevoegd, maken van een effen kleurvlak een speelterrein van lichtreflecties, met dieptewerking. Boss pakt ook uit met een fosforescerende verf. Overdag absorbeert ze het licht. 's Nachts geeft ze dat weer af, in de vorm van een blauwige schijn. Er bestaat zelfs magnetische verf, om magnetische berichten aan de wand te bevestigen.

Milieuvriendelijk

Net zoals in de rest van de bouwsector wordt bij de productie van verf steeds meer aandacht besteed aan de bescherming van het milieu. Dit leidt tot talrijke innovaties. Zo zijn er verfsoorten ontwikkeld die wegens hun grote hardheid en rek vooral worden toegepast op houten ondergronden die blootstaan aan schokken en vervormingsrisico's.

Maar er is nog meer verandering op komst. Dat is voornamelijk te wijten aan de verschijning, in april 2004, van de Europese Richtlijn nr. 2004-42/CE. Die streeft naar de beperking van de emissies van vluchtige organische stoffen (VOS), tengevolge van het gebruik van organische oplosmiddelen in bepaalde vernissen en verven. Voor water- en solventgedragen verven legt de richtlijn een maximaal VOS-gehalte op, dat uiterlijk in 2010 niet meer mag overschreden worden. De eerste streefdatum is vastgesteld op 31 december 2007. De verfindustrie is verplicht nieuwe producten te ontwikkelen en heeft niet tot het laatste moment gewacht. De meeste verven zijn nu al watergedragen.

Professioneel

Wie een deel van de afwerking van zijn huis zelf wil uitvoeren, kiest gewoonlijk eerst voor het schilderen (of behangen). Het wordt (onbewust) als een artistieke bezigheid ervaren en het lijkt eenvoudig. Dat laatste argument is echter zwak. De meerwaarde van een professionele schilder ligt niet alleen in het vlottere verloop van de werken en het vermijden van onverwachte, praktische problemen. Een ervaren schilder kan beter kleureneffecten en kleurencombinaties inschatten en goochelen met vlakken in verschillende kleuren. Maar zijn vakkennis komt nog het meest tot zijn recht bij speciale technieken. Die technieken werden in de jaren zestig tot begin negentig als ouderwets beschouwd, maar zijn tegenwoordig weer in. Bij de bekendste zijn:

(Venetiaanse) Stucco: is arbeidsintensief en daarom duur. De decoratieve laag wordt met een spatel aangebracht. Uit den boze op wanden die niet helemaal effen zijn.

Sponzen: op een eerste, glanzende verflaag wordt met een spons een tweede laag aangebracht, in een andere kleur. De tweede laag dekt niet volledig: zo ontstaan bloemige, tot wolk- of vlekachtige effecten.

Deppen/Tamponneren: de nog vochtige decoratieve laag wordt afgedept met een speciale tamponneerkwast of met een doek. Dit zorgt voor een soort diepte-effect.

Marmeren: het schilderwerk krijgt het uitzicht van geaderd marmer. De kwaliteit van het werk is sterk afhankelijk van de uitvoerder. Deze aanpak druist in tegen de filosofie van 'eerlijkheid van de materialen', waarbij veel architecten zweren.

Kleurtips

Enkele nuttige tips om de gepaste kleuren te kiezen:

Respecteer de architectuur: verdeel homogene muurvlakken niet in kleurvakken.

Verander niet van kleur bij buitenhoeken, zoals de zijkanten van raamopeningen.

Zorg voor uniformiteit tussen de kleuren van muren en die van deuren, radiatoren, enz. Onrustige contrasten verkleinen de ruimte.

Kleed niet elke kamer totaal anders aan, maar kies een vaste steunkleur.

Breng de accentkleur aan op de best verlichte, meest vrijstaande wand.

Let op de combinatie met vloer en gordijnen, zowel bij daglicht als bij kunstlicht.

Schilder de plafonds allemaal in dezelfde kleur. Het effect ervan varieert naargelang de vloerbekleding anders is.

Kies de plafondkleur lichter dan de muurfverf. Omdat op het plafond geen zonlicht schijnt, en op de muren wel, lijken plafonds in dezelfde kleur grijzer.

Bij het combineren van twee kleuren moeten ze voldoende met elkaar contrasteren.

Het gebruik van lichte kleuren voor het schilderen van plafonds en binnenmuren kan de elektriciteitsrekening drukken. Want lichte tinten weerkaatsen het licht, terwijl donkere het opslorpen. Vermijd daarom het veelvuldig gebruik van donkere kleuren in ruimtes waar een goede verlichting belangrijk is.

Tekst: Koen Mortelmans

Ik ga Bouwen & Renoveren

ExtraVerfborstels

Naargelang de vorm en de oppervlakte van de dingen die je wil schilderen, kan je een ander type verfkwast gebruiken. Er bestaan dikke en dunne, platte en ronde kwasten. Na het schilderen kan je de kwasten zorgvuldig uitwassen, zodat ze later opnieuw gebruikt kunnen worden. Een verfborstel is meestal niet duur. Sommige mensen geven er de voorkeur aan regelmatig nieuwe kwasten te gebruiken, eerder dan de oude grondig uit te wassen. Want dat kan een erg tijdrovend werkje zijn.

Ajuin

Hoewel er heel wat geurloze en geurarme verven op de markt zijn, hangt er aan veel mooie kleurtjes nog altijd een luchtje. Vooral bij lakverven met solventen blijft er lang na het schilderen dikwijls een hardnekkige verfgeur hangen. Die geur kan vrij irriterend werken wanneer je lang in de recent geschilderde ruimte moet blijven, om er te werken, je te ontspannen, te eten of te slapen. Om die geur weg te werken bestaat er een eenvoudige oplossing. Je legt gewoon een gesneden ui in de geverfde ruimte. Die ui absorbeert de verflucht. Hij droogt vanzelf uit, zodat je wat later geen middeltjes moet zoeken tegen ajuingeur.

Rolverdeling

Met een verfroller kan je sneller grote oppervlaktes schilderen dan met een kwast. Bij hoge en lage vlakken komt een extra lange steel goed van pas, tenzij je zelf langer dan twee meter bent. Er bestaan speciale pompjes die op batterijen werken en de rol met verf bevoorraden. Breng je de eerste verflaag verticaal aan, rol de tweede laag dan uit in horizontale richting. Bij verticale vlakken doe je er goed aan om de laatste verfbeurt altijd een verticale richting te geven.

Colour Viewer

De Colour Viewer van Sigma geeft digitaal kleurenadvies. Deze software is gloednieuw. Je installeert het programma op je computer en neemt een digitale foto van de te schilderen omgeving. Daarna laad je ook die foto in de computer. Met enkele muisklikken kies je op de foto de gewenste bouwelementen, om ze vervolgens in te kleuren. Daarbij kan je kiezen uit duizenden kleuren. Je ziet meteen en natuurgetrouw hoe kleuren werken op grote en kleine vlakken, hoe ze zich tot elkaar verhouden in je interieur en of kleuren op de buitengevel passen bij de omgeving. Het programma houdt ook rekening met lichtveranderingen, dag- of kunstlicht en met de structuur van een oppervlak.

Symboliek

De symbolische kracht van kleuren was vroeger - toen het aantal kleuren bewerkt was tot een twintigtal - veel sterker dan nu. Rood stond voor passie, wit voor (religieuze) zuiverheid, geel voor nog wat anders. Die waarde was toen ook zonder commentaar duidelijk. Sommige kleuren waren exclusief voorbehouden aan bepaalde koninklijke of priesterlijke waardigheden. Tegenwoordig is die symboolwaarde zelden doorslaggevend bij de kleurkeuze. Een uitzondering vormt de (tijdelijke) kleur van dit café, die alles te maken heeft met de prestaties van de Belgische voetballers, intussen al enkele jaren geleden. Over de symbolische én emotionele waarde van kleuren vind je meer op de websites en in de documentatie van de verffabrikanten.

Advies op maat

Op de website van Levis (www.levis.info) kan je uitzoeken welke kleuren het best bij je passen. Aan de hand van enkele eigen keuzen en je antwoord op enkele algemene vragen over je smaak toont de website per kamer welke kleuren het best bij je passen. Bij Boss kan je vooral terecht in de toonzalen in Beveren-Leie (Nijverheidstraat 81) en Kontich (Kartuizersweg 7). Daar worden ook de diverse technieken geëtaleerd.

Adressen

AkzoNobel, www.akzonobel.com, tel. 02 254 22 11

Levis (AkzoNobel), www.levis.info, tel. 0800 24 111

De Keyn (AkzoNobel), www.dekeyn.be, tel. 0800 24 014

Sikkens (AkzoNobel), www.sikkens.be, tel. 02 254 25 00

Boss Paints, www.boss.be, www.colora.be, tel. 056 73 80 00

Sigma Coatings, www.sigma.be, www.histor.be, tel. 011 27 87 01

Postcode

Onze partners