De trap: de details maken het af

30/01/08 om 10:30 - Bijgewerkt om 10:30

Bron: Ik Ga Bouwen

Vandaag is een trap niet meer weg te denken uit onze woning. Een trap is dan ook de enige oplossing om de verschillende verdiepingen met elkaar te verbinden, tenzij je uiteraard voor een lift kiest.

Binnenschrijnwerk omvat veel meer dan je denkt: plafond, binnendeuren, trap, leuning van het bordes, raamafwerking, zelfs de plinten... Geen wonder dat het binnenschrijnwerk een groot deel van het budget uitmaakt. Daar staat een ruime keuze aan materialen, vormen en kleuren tegenover. Of hoe je via het binnenschrijnwerk een stempel op de hele woning kan drukken.

Compacter en hoger

Vandaag is een trap niet meer weg te denken uit onze woning. Door de beperktere oppervlakte van de bouwgronden en het belang van energiebesparing, moeten we compacter en hoger bouwen. Een trap is dan ook de enige oplossing om de verschillende verdiepingen met elkaar te verbinden, tenzij je uiteraard voor een lift kiest.

De grote keuze uit materialen en zelfs combinaties van materialen maken dat je van de trap een echte blikvanger, een esthetisch element op zich kan maken. Of dat je die trap indien nodig zelfs volledig kan wegstoppen. In heel wat woningen is de trap helaas wat onopvallend verborgen in de inkomhal. Spijtig, want dank zij de verschillende materialen kan je de trap veel beter tot zijn recht laten komen. Bovendien is het veel aangenamer om 's avonds in je slaapkledij van de warme woonkamer naar de slaapkamer te gaan zonder door de koele inkomhal te moeten. Bovendien zal je slaapkamer gedeeltelijk opwarmen door de opstijgende warmte vanuit de woonkamer.

Dit is alvast één aspect om over na te denken tijdens de opmaak van de bouw- of verbouwplannen. Liefst met een professioneel iemand, op die manier kom je achteraf niet voor verrassingen te staan. Zo'n vakman kan bovendien mee helpen denken naar een creatieve, compacte en prijsvriendelijke trap.

De maatvoering

Ook de architect kan mee suggesties doen wat betreft de geknipte trap. In zijn tekenprogramma kan hij al perfect puzzelen met de trap om zo tot een ideale uitgangssituatie te komen.

De regel voor de maatvoering is dat de afstand tussen twee maal de optrede en de aantrede tussen 60 en 65 cm moet bedragen, met een maximale optrede van 20 cm. De ideale afmetingen liggen tussen 17 en 19 cm. Hoe groter je bent, des te groter mag het resultaat zijn. Zo krijg je een optimaal comfort.

Streef er bij het bepalen van de maten naar dat de aantrede - waar je met de voet op steunt - tussen de 25 en 30 cm diep is. Dit biedt een goede stapbasis. Wanneer er weinig ruimte is voor de trap, moet je hier misschien wel compromissen sluiten en tevreden zijn met een kleinere afstand.

Een ander belangrijk element is de hellingsgraad. Een trap naar de verdieping staat best onder een hoek van ongeveer 40°. Die helling is het meest aangenaam om te nemen. Een trap naar de kelder- of zolderverdieping mag al in een hoek van 45° staan om minder ruimte te verliezen. Je boet dan wel in aan gebruiksgemak.

De doorloophoogte zou twee meter moeten bedragen om te vermijden dat grotere mensen hun hoofd stoten.

Om de lengte van het trapgat (de opening in de vloer op de verdieping) te berekenen, moet een doorsnede van de trap worden getekend én moet u de minimale doorganghoogte controleren. Werkt u met verdreven traptreden (die geleidelijk van richting veranderen), meet dan op het minst gunstige punt van de treden om alle risico's te vermijden.

Wanneer je met al deze elementen rekening kan houden tijdens het ontwerp, ben je al een aardig stuk op weg. Tijdens de bouwwerken kan er echter nog wel eens een wijziging gebeuren aan de woning. Een soms ogenschijnlijk kleine aanpassing kan achter echter zware gevolgen hebben voor de trap. Overleg dergelijke aanpassingen vooraf dus goed met de architect of de leverancier van de trap.

Daarom worden de definitieve maten van de trap ook pas opgenomen nadat de dekvloer is geplaatst. Die speelt immers een doorslaggevende rol in de traphoogte.

Een gedurfde techniek

Traptreden worden steeds vaker slechts aan één kant ondersteund (vrijdragende treden). Door het ontbreken van trapwangen (de schuine stukken die de treden ondersteunen en verbinden), zien die zwevende trappen er bijzonder luchtig uit. Tot de bouw van een dergelijke trap moet vóór de start van de ruwbouwwerken worden besloten. De trap moet immers langs een draagmuur worden voorzien, zodat de elementen die voor de stabiliteit nodig zijn in die muur kunnen worden verankerd. Je kan de trap laten optrekken uit beton óf uit massieve natuursteen. In dat geval lopen de treden in de muur door via elementen die het geheel in evenwicht houden. De plaatsing van de treden moet dan ook gelijke tred houden met het optrekken van de muur. Je kan ook kiezen voor metalen of houten treden. Om die treden te ondersteunen, moeten dan bevestigingsplaten in de muur worden verankerd. Aangezien de treden daarop worden bevestigd, zijn die platen naderhand niet langer zichtbaar. Om voor de hand liggende veiligheidsredenen, laat je je hoe dan ook het best adviseren door een gedegen vakman die uitgaat van berekeningen gemaakt door een ingenieur.

Plaatsbesparende oplossingen

Het is zeker niet in iedere woning even gemakkelijk om een trap te integreren: vergelijk maar eens een compacte rijwoning met een riant vrijstaand huis. De creativiteit van de architect en de trappenmaker kunnen dan een oplossing bieden. Er zijn al heel wat inspirerende praktijkvoorbeelden.

Om plaats te besparen, kan het interessant zijn om alle trappen die naar de verschillende verdiepingen leiden parallel boven elkaar te plaatsen. Dat is echter niet altijd mogelijk: als je beschikt over weinig ruimte of wanneer je panden renoveert die bestaan uit verschillende volumes zal je wellicht je toevlucht moeten nemen tot een kwartslagtrap of een trap uit twee delen. je bespaart moeiteloos ruimte indien je kan werken met verdreven traptreden (die geleidelijk van richting veranderen) in plaats van met een recht bordes.

Een origineel idee dat de Vlaamse Renovatiedag in een Leuvense rijwoning openbaarde, is een stalen element in de ruimte dat over alle verdiepingen doorloopt en waarin de trap werd ondergebracht. Onder de trap werd een nuttige bergruimte verwerkt.

Naast deze creatieve - en eerlijk gezegd ook duurdere oplossingen - kan je ook terugvallen op aangepaste hellende trappen. Zo zijn er trappen met bloktreden, hierbij heb je telkens maar een halve trede waardoor ook plaatsbesparend gewerkt wordt. De 'eendenpastrap' is hier een variant op.

Eenvoudiger en zeker zo plaatsbesparend is de spiraaltrap. Die neemt een minimum aan ruimte in. Nadeel is wel dat je nauwelijks grote voorwerpen langs een dergelijke trap omhoog kan brengen en dat je alerter moet zijn wanneer je bijvoorbeeld met een kind in de armen deze trap wilt nemen. Wanneer je kiest voor een gewone hellende trap, kan je de ruimte onder de trap niet alleen benutten als berging, maar ook als vestiaire, technische ruimte met de tellers van water, elektriciteit en gas,...

Wanneer de trap niet voor dagelijks gebruik bestemd is - bijvoorbeeld naar een ongebruikte zolderverdieping - kan je ook opteren voor een vouwtrap. Die kan netjes opgeborgen worden wanneer hij niet nodig is.

Nieuwe materialen...

Wanneer je met de vorm en de maten van de trap goed zit, kan je beginnen nadenken over de materialen die je in de trap wil verwerken. Op dat vlak is tegenwoordig heel wat mogelijk. Het hout van weleer doet het nog goed, maar moet nu de markt delen met metaal (inox, staal, aluminium,...), glas, natuursteen, beton, composietmaterialen,...

Vooral de glazen treden scoren vandaag sterk. Ze zijn doorgaans massief samengesteld uit meerdere glasbladen, die met synthetische film aan elkaar verlijmd worden. Wie wat meer geld wil neertellen, kan zelfs ledverlichting in de treden laten verwerken. (Zie ook kaderstuk glas op maat gekleurd verder in dit artikel.)

De dikte van een glazen trede is afhankelijk van de oppervlakte van de trede. Het glas wordt ook best aan de vier zijden ondersteund.

Wees verder op je hoede bij de afwerking van betonnen trappen. Wanneer je er bijvoorbeeld over denkt een betonnen trap te bekleden met hout, kan de investering in de betonnen trap in sommige gevallen onnodig zijn. Want door de afwerking die gekozen wordt, kan je evenveel geld kwijt zijn als bij een traditionele houten trap. Informeer je dus bij je trappenmaker. Waak er eveneens over dat de betonnen trap goed wordt gegoten. Afhankelijk van de vorm en de manier van gieten, is niet iedere afwerking van de trede mogelijk.

Het voordeel van een betonnen trap is evenwel dat deze tijdens de werffase al gebruikt kan worden. Dat maakt het een stuk veiliger op de werf. Wil je het beton in het zicht laten, bescherm de trap dan goed tijdens de werken of verbied het gebruik van de trap. In veel gevallen zal je voor zichtbeton voor een geprefabriceerde trap moeten kiezen. Die is niet alleen duurder dan een ter plaatse gestorte trap, maar dient ook tijdig besteld te worden. Hij moet immers in de woning gebracht worden voordat het dak wordt geplaatst.

,... of hout van weleer

Kies je resoluut voor hout, besteed dan vooral aandacht aan de densiteit - de hardheid van het hout. Bij onze inlandse houtsoorten zijn vooral eik en beuk geschikt. Buitenlandse houtsoorten die aan de eisen voldoen zijn padouk, sapelli, wengé,.... Voor een kelder- of zoldertrap kunnen grenen of yellow pine ook nog door de beugel.

Dankzij de techniek van gelijmd, gelaagd hout (waarbij kleine stukjes hout onder druk worden verlijmd en de plaats innemen van vol, massief hout), kan je tegenwoordig grote trapelementen creëeren zonder dat je schrik hoeft te hebben voor scheurtjes.

Nog een tip: wanneer de trap afgewerkt wordt geplaatst, bescherm hem dan zeker niet door er papier of karton op te leggen. Zo krijg je onvermijdelijk kleurverschillen door het inwerken van de uv-stralen op de onbeschermde delen.

Wie echt creatief is, kan verschillende materialen door elkaar gaan gebruiken. Je kan verschillende hout- of natuursteensoorten met elkaar combineren of metaal en hout of glas. De creativiteit vormt hier de grens.

Tekst: Tim Vanhove

Ik ga Bouwen & Renoveren

Extra Leuning

Iedere trap heeft een leuning nodig met het oog op valbeveiliging. Leuningen zijn in standaardexemplaren verkrijgbaar, maar je kan ook maatwerk laten uitvoeren. De hoogte van de leuning wordt almaar meer op 1 meter genomen. Ter hoogte van het bordes is de leuning meestal 1 meter hoog. Verticaal op de neus van de trede gemeten, bedraagt die hoogte 85 cm.

De leuning (handgreep en invulling) kan in verschillende materialen worden vervaardigd. Graag gebruikt vandaag zijn geborsteld inox of glas. Wanneer je kiest voor een glazen leuning kies dan voor gelaagd glas, zo krijg je geen gevaarlijke situaties wanneer het glas om een of andere reden moest stukspringen. Het gelaagd glas kan zwevend in een U-profiel worden geplaatst of met een puntbevestiging.

Wanneer je kiest voor verticale spijlen, kies je de tussenafstand best niet groter dan 12 cm. Dit om te vermijden dat kinderen hun hoofd kunnen klemmen tussen de spijlen.

Lees meer over:

Postcode

Onze partners