De juiste verlichting kiezen

18/02/08 om 22:11 - Bijgewerkt om 22:11

Bron: Ik Ga Bouwen

De juiste verlichting kiezen is een kwestie van ideeën, tijdig plannen, techniek en budget. En mogelijk in samenwerking met een interieurarchitect.

De juiste verlichting kiezen

© Delta Light

Met een druk op de knop van je afstandsbediening dgewenste sfeerverlichting in je living of slaapkamer realiseren... het kan. Het is een kwestie van ideeën, van tijdig plannen, van techniek en van budget.

Aan de verlichting van je woning moet je op tijd beginnen denken. De tijd dat men lusters en lampenkappen kocht samen met de (over)gordijnen is definitief voorbij. Een rigoureuze planning start al bij de eerste schetsen van je architect.

Een beetje geschiedenis...

Nog niet zo heel lang geleden volstond het dat de architect een verlichtingspunt voorzag in één centraal punt van een ruimte (voor grotere ruimten werden er 2 of meer voorzien). Aanvullende verlichting gebeurde dan met staande lampen of met kleinere lampen geplaatst op het meubilair.

Voor de installateur was die situatie redelijk makkelijk: één lichtpunt per vertrek en één of twee schakelaars per lichtpunt. De exacte plaats van de lamp bood ook weinig problemen: wenste men de lamp zelf te verplaatsen, dan plaatste men een schakelaar en een (meestal zichtbare) draadverbinding naar de nieuwe plaats.

Vandaag maakt de verlichting deel uit van de woning en wordt ze er niet meer zomaar "opgeplakt". Een meerpuntsverlichting met spots die exact op de juiste plaats moeten ingebouwd worden in het plafond, of stap- en sfeerverlichting in de gang en op de trap... dat zijn dingen die om een goede planning en een goede voorbereiding vragen. Eerste stap: duidelijk bepalen wat je wil.

Duidelijke definitie van je wensen

Welke verlichting en van welk type wil je waar? Dat is de basisvraag die je je moet stellen en dit voor elk vertrek in je woning. En dat is niet zo vanzelfsprekend.

Misschien is je architect ook geïnteresseerd (of zelfs gespecialiseerd) in dit specifieke domein, of misschien kan hij een elektrotechnicus aanbevelen die alles weet van verlichting, of kan hij je een gespecialiseerde winkel aanraden waar ze verlichtingsspecialisten hebben die op basis van de plannen van de architect zelfs een verlichtingsplan kunnen opstellen. Zowat alle mogelijkheden bestaan, maar bedenk wel dat hoe uitgebreider de service is, hoe hoger het kostenplaatje kan oplopen.

• Algemene verlichting: zorgt voor een globale verlichting van de kamer, zodat je er makkelijk kan in circuleren en alle normale activiteiten kan verrichten

• Puntverlichting: voor sommige bezigheden heb je op je werkplek meer licht nodig, bv. voor naaien, lezen...

• Sfeerverlichting: zoals de naam het zegt, zorgt dit type verlichting voor een gezellige sfeer in je kamer en geeft het een bepaald karakter aan het vertrek.

Een verlichting is variabel door het aantal lichtpunten dat je creëert en door het vermogen van de lampen. Ook het installeren van dimmers (sterkteregelaar) laat je toe de zichtbare lichtintensiteit te regelen.

Lampen kunnen ook de kleuren beïnvloeden zoals wij die zien. Een extreem voorbeeld hiervan kan je makkelijk zelf vinden met de gele natriumlampen van de openbare verlichting. Onder die verlichting verandert de kleur van je auto en je kleding heel erg.

Maar ook in de huiskamer treedt dit fenomeen in beperktere mate op: de kleurweergave van lampen is niet altijd optimaal. En dat kan van belang zijn voor je interieur.

Soms worden deze kleureffecten speciaal gezocht en worden gekleurde lampen toegepast om bepaalde sferen te creëren. Een trend is zelfs een verlichting die van kleur verandert en dit ofwel regelmatig ofwel met de meest onverwachte variaties. Even surfen op het internet met de trefwoorden "LED" en "kleur" geeft je een idee van wat er zoal aangeboden wordt op dit gebied.

Tweede stap: welk type van installatie ?

Je kan kiezen uit twee grote opties: de klassieke installatie of de geïntegreerde installatie, meestal domoticasysteem genoemd.

• De klassieke installatie kan je vereenvoudigd omschrijven als een installatie waarbij de voedingsdraden (220V) via een enkelpolige of dubbelpolige schakelaar naar de lamp of lampengroep gaan. Het ganse en uniforme circuit werkt op 220V.

• Bij een domoticasysteem wordt de lamp of lampengroep gestuurd door een elektronische schakelaar die zich in de buurt van de elektrische verdeelkast bevindt. Deze schakelaar wordt op zijn beurt gestuurd door een schakelaar (handbediend of met afstandsbediening) die op lage spanning werkt (doorgaans minder dan 30V). Het laagspanningsgedeelte en het gedeelte op 220V zijn volledig gescheiden circuits. Het laagspanningsgedeelte bestaat uit een meeraderige kabel waarop de verschillende drukknoppen of ontvangers van afstandsbediening aangesloten zijn, elk met hun eigen code.

Het grote voordeel van deze kabel is dat hierop allerhande signaalgevers kunnen aangesloten worden: drukknoppen, ontvangers van afstandsbediening, aanwezigheidsmelders, alarmsystemen (brand, inbraak), thermostaat... De signalen van deze bedieningspunten worden in de centrale omgezet in stuursignalen voor allerhande toestellen: van verlichting tot alarmen, zonwering en verwarming.

Het systeem wordt universeel en kan alle technieken in de woning (domus in het latijn) sturen, vandaar de benaming domotica.

Domotica en flexibiliteit

Omdat er bij het domoticasysteem een centrale is, kan je de bediening makkelijk aanpassen. Stel bv. dat schakelaar A in de living de lampengroep A' bedient en schakelaar B de lampengroep B'. Door aanpassing van de software kan je nu schakelaar A lampengroep B' laten bedienen en schakelaar B groep A'.

Door het aanpassen van de software kan je door een druk op de knop allerlei acties laten gebeuren: bv. aansteken van de lampen in een bepaalde kamer, gordijnen laten dichtgaan en TV of hifi aanzetten.

Doordat de commando's digitaal worden bewerkt, kunnen ze ook via het internet verstuurd worden. Zo kan je van op afstand je huis bekijken (als je camera's installeert), je verwarmingsinstallatie aan- of afzetten, nagaan of de alarminstallatie wel degelijk aanstaat... De mogelijkheden zijn uitgebreid en worden beperkt door je verbeelding... en je budget.

Automatisering van je klassieke installatie

Al is een domoticasysteem dan het neusje van de zalm, de goede ouwe klassieke installatie is niet zomaar oubollig. Ook je klassieke installatie kan je moderniseren en laten groeien.

• Zo kan je ze uitbreiden met bv. afstandsbediening van sommige verlichtingspunten. Verscheidene leveranciers van elektrisch schakelmateriaal bieden inbouwelementen aan die de klassieke schakelaars vervangen en die bediend worden met behulp van een afstandsbediening. (Zie ook het kaderstuk).

• En wat dacht je van een bewegingsdetector die automatisch je lampen laat aangaan op het moment dat deze een beweging waarneemt in de kamer (en dooft als er een tijdje geen beweging meer is?).

• Een lichtgevoelige detector kan dan weer je lampen aansteken op het moment dat het donker wordt en ze doven als het terug licht wordt.

• Een deurcontact in je toilet zorgt ervoor dat het licht automatisch aangaat als je binnenkomt en dooft als je buitengaat.

Tal van mogelijkheden die je installatie een modern tintje geven en zorgen voor meer comfort.

Besluit

Wat je ook kiest als verlichtingsinstallatie, zorg ervoor dat ze goed doordacht is en dat je op tijd begint met je grondig te informeren. Alleen op die manier zal je installatie voldoen aan jouw behoeftes en verlangens en zal je er tevreden over zijn. Vergeet niet dat het veranderen van een bestaande situatie een moeilijke en meestal dure operatie blijft.

Tekst: Jef Sels

Ik ga Bouwen & Renoveren

Extra

Let op

Niet alle lamptypes kunnen met een gewone dimmer gedimd worden. Er bestaan wel speciale dimmers voor laagspanningshalogeenlampen en voor TL-buizen in de vakhandel.

Dimmers verminderen wel de lichtopbrengst van de lamp, maar niet altijd in dezelfde mate het verbruik. Voor energiebesparingsdoeleinden zijn ze niet geschikt!

Een alternatief bij verbouwing: draadloze bediening!

Bij kleinere verbouwingswerken of bij aanpassing van de elektrische installatie aan een nieuwe inrichting gebeurt het vaak dat de schakelaars van de verlichting niet op de juiste plaats zitten. Draadloze bediening was vroeger al mogelijk met behulp van speciaal schakelmateriaal van gerenommeerde merken, maar was redelijk duur. Sinds verleden jaar verdeelt de firma Chacon o.a. via Brico goedkoper materiaal om zowel stopcontacten als lampen van op afstand te bedienen.

Computers vinden hoe langer hoe meer een vaste plaats in de woning. Nou ja, vaste... het voordeel van de laptop is dat we gelijk waar in de woning kunnen werken (bureau, salon, sofa, tuin...) op voorwaarde dat wij een draadloze verbinding hebben met het internet. Draadloze routers zijn hier de oplossing. Voor ± 100 à 150 euro installeer je zelf zo'n draadloze router. Aansluiten op de ADSL-lijn of de kabelmodem volstaat om te kunnen surfen. Een bijkomende (dure) kabel trekken naar de kamer van zoon- of dochterlief is dan niet meer nodig.

Draadloze telefoons zijn niet langer meer onbereikbaar vanwege de prijs. Belgacom biedt verscheidene modellen aan (regelmatig aan promotieprijzen) vanaf ± 70 euro.

TV en video: ook hier is draadloze overdracht van (analoge) beelden beschikbaar. Van een TV of videorecorder in de living naar de TV in het bureau bv. Prijs vanaf ± 40 euro.

Muziek en hifi. Verschillende fabrikanten leveren draadloze installaties voor muziek in alle vertrekken van de woning. De prijs van de installatie wordt bepaald door de mogelijkheden van het basisstation (de zender) en door het aantal ontvangers en de stuurmogelijkheden. Prijs van het Philips Music Center met Music Station WACS700/22 (1 basisstation + ontvanger) ± 900 euro.

Draadloze deurbellen bestaan er in alle soorten. Van de eenvoudige bel, via de interfoon tot de videofonie. Voor elke toepassing en voor elke beurs.

Een website van de elektrosector voor (ver)bouwers

Een moderne elektrische installatie kan het comfort en de veiligheid sterk verhogen en ze geeft bovendien belangrijke energiebesparingen. Met de lancering van de website www.steekuwlichtop.be willen fabrikanten, groothandels en installateurs de particulier beter informeren.

De meeste mensen hebben geen idee van de mogelijkheden die een moderne elektrische installatie kan bieden. Een kleine investering kan soms grote verbeteringen opleveren. Daarom werd de site gebouwd rond vier thema's: comfort, veiligheid, energiebesparing en communicatie. Bij elk van deze blikvangers hoort een uitgebreide reeks technieken en krijg je meer uitleg en tips.

Verder vind je op de website een planner om de elektrische installatie voor je woning samen te stellen. Daartoe moet je op verschillende vragen antwoorden. Het resultaat is een afdrukbaar rapport dat via post of e-mail kan bezorgd worden aan een van de meewerkende elektrotechnische installateurs, die je per regio kan vinden op de website.

Lees meer over:

Postcode

Onze partners