Akoestisch renoveren in zes vragen en antwoorden

29/01/08 om 20:22 - Bijgewerkt op 11/08/17 om 15:50

Bron: Ik Ga Bouwen

Wie een woning bouwt, heeft de akoestische prestaties ervan zelf in de hand. Maar wie een bestaande woning koopt of geluidshinder ondervindt in zijn huis heeft minder mogelijkheden om het probleem in te dijken. We bekijken enkele concrete probleemgevallen en geven een aanzet tot een oplossing.

Akoestisch renoveren in zes vragen en antwoorden

© Getty Images/iStockphoto

1. Oud herenhuis

We wonen in een oud herenhuis met houten vloeren tussen de verdiepingen. De kinderen hebben sinds kort een speelkamer boven de woonkamer. Wanneer de kinderen zich echt uitleven zorgt dat soms voor geluidshinder. Kan ik onze bestaande houten vloer akoestisch isoleren om die hinder te verminderen? Zo ja, hoe?

Houten vloeren hebben een zekere charme, maar ze scoren spijtig genoeg heel zwak op vlak van lucht- én contactgeluid. Een niet-geïsoleerde houten vloer haalt een gemiddelde akoestische isolatiewaarde van slechts 22 dB. Geen wonder dus dat de spelende kinderen je parten spelen.

Om het probleem echt grondig te verhelpen, moet je zelfs op twee sporen werken: enerzijds dien je in de speelkamer een zwevende vloer te plaatsen, anderzijds moet je de woonkamer voorzien van een verlaagd plafond. Een belangrijk aandachtspunt hierbij is de draagkracht van de houten balkenconstructie. Die is bepalend voor de opbouw van de zwevende vloer.

Wanneer de constructie voldoende draagkrachtig is, kan je zogenaamde zwaluwstaartplaten gebruiken. Hiervoor plaats je een trillingdempend materiaal op de plankenvloer, bijvoorbeeld minerale wol of opencellig polyurethaan (PU) schuim. Hierop worden de platen gelegd waarin je vervolgens beton stort. Dit biedt de basis voor een nieuwe vloeropbouw.

Charmant, houten vloeren. Maar ze houden niet veel geluidshinder tegen.

Charmant, houten vloeren. Maar ze houden niet veel geluidshinder tegen. © ISOPIX

Wanneer de ondergrond dergelijke zware opbouw niet toelaat, kan je ervoor opteren om de zwaluwstraatprofielen te vervangen door OSB- of multiplexplaten. Die garanderen een lichtere vloeropbouw. Let er in beide gevallen wél op dat de vloeropbouw niet in contact komt met de wanden. Hiertoe plaats je best randisolatie.

Een nog minder zware oplossing is een tapijt, vinyl of linoleum op de bestaande houten vloer aanbrengen. Verwacht van deze laatste oplossing echter geen wonderen betreffende geluidsreductie. Je mag hooguit een afzwakking van de meest irritante contactgeluiden verwachten.

Voor het zwevende plafond in de woonkamer gebruik je best een metalen draagstructuur. Deze bevestig je aan de wanden, voor de ophanging aan de houten draagstructuur mag je enkel akoestische ophangbeugels gebruiken. Deze dragen de trillingen van de houten balken niet over op het plafond. Ze zijn iets duurder dan de klassieke ophangbeugels, maar zonder deze beugels zou al je werk voor niets zijn geweest.

Bekleed de draagstructuur met twee lagen gipsplaten die kruislings over elkaar worden geplaatst. De ruimte tussen het zwevende plafond en de draagconstructie dient opgevuld te worden met een absorberend isolatiemateriaal.

Wanneer je deze oplossing correct toepast, kan je de akoestische isolatie waarde van de vloer meer dan verdubbelen tot gemiddeld 57 dB.

2. Badkamerleidingen

De badkamerleidingen - inclusief die van het toilet - van de buurman lopen langs de muur van onze woonkamer. Dit zorgt voor heel wat storende en soms gênante geluiden. Ik heb dit al met de buurman besproken en hij wil hier samen iets aan doen. Hoe pakken we dit probleem het best aan?

Een eerste aspect dat je kan controleren, is het type beugels waarmee de buizen aan de wand zijn bevestigd. Er bestaan speciale akoestische beugels - met een rubber in de beugel en een aangepaste verankering in de muur - waardoor de trillingsoverdracht naar de muur wordt beperkt. Het vervangen van deze beugels vraagt een minimale investering. Alleen het praktische aspect kan moeilijker zijn omdat afvoerleidingen vaak in beperkte leidingschachten zitten weggewerkt.

Daarnaast kan je ook de leidingenschacht bekleden met een absorberend isolatiemateriaal. Tot slot kan je ook controleren of de leidingen door wanden of vloerplaten worden doorgevoerd. Gebeurt dit door een trillingdempende doorvoer of raken de buizen de betonnen wand of vloer? In het laatste geval kan je proberen om alsnog isolatiemateriaal rond de buis aan te brengen om de trillingsoverdracht op het constructiedeel te beperken.

3. Via wanden

De keuken van de buren grenst aan mijn slaapkamer. De vorige buren hadden hetzelfde dagritme als ikzelf, maar de nieuwe buurman staat op een onmenselijk vroeg uur op en nu moet ik ieder keukenritueel - van het tafeldekken tot het koffiezetten - mee beleven. Kan ik iets doen om de geluidsoverdracht te verminderen of zelfs te verhelpen?

De klassieker om geluidsoverdracht via wanden te beperken is het toepassen van het massa-veer-massaprincipe op de gemeenschappelijke wand. Volgens deze wetmatigheid worden twee massa's gescheiden door een veer. De eerste massa is daarbij de bestaande wand, de tweede massa een nieuw te plaatsen wand. De veer is een absorberend isolatiemateriaal - minerale wol of een soepel PU-schuim met een open structuur.

Concreet kan je dit principe toepassen door gebruik te maken van gipskarton dat aan één zijde voorzien is van isolatiemateriaal. Deze panelen kleef je tegen de bestaande wand. Een andere optie is een draagstructuur te plaatsen waartegen je de gipskartonnen panelen monteert. Je opteert best voor een metalen draagstructuur omdat die veerkrachtiger is dan een houten. Hierdoor worden de geluidstrillingen minder overgedragen. Er bestaan zelfs aangepaste akoestische profielen voor de opbouw van dergelijke wanden. Voor de spouw tussen de twee wanden voorzie je best zoveel mogelijk ruimte - bijvoorbeeld 10 cm - en vul je deze ook best maximaal op met isolatiemateriaal.

Akoestisch renoveren in zes vragen en antwoorden

© Getty Images/iStockphoto

Omslachtiger dan het plaatsen van een wand in gipskarton is een wand in gipsblokken, cellenbeton, kalkzandsteen of zelfs een akoestische baksteen (bijvoorbeeld het type Silentbrick van Wienerberger). Hoe zwaarder het materiaal, des te beter de geluidsisolatie. Hier dient dan ook nagegaan te worden of de bestaande constructie dit extra gewicht probleemloos kan dragen.

Wanneer er bijvoorbeeld een wandkast of ander groot voorwerp tegen de muur staat - in een keuken zouden dit bijvoorbeeld keukenkasten kunnen zijn - dient dit weggenomen te worden, zodat ook hierachter de nieuwe wand geplaatst kan worden. Voorzie ook de nodige verstevigingen in de gipskartonnen wand wanneer je er zware voorwerpen aan op moet hangen.

Een bijkomend probleem zou kunnen zijn dat de vloerplaten niet van elkaar gescheiden zijn. Deze kunnen dus ook trillingen overdragen. In dat geval kunnen zich ook andere maatregelen opdringen.

4. Van buitenaf

Ik woon sinds kort langs een drukke gewestweg met veel vrachtverkeer. Tot overmaat van ramp wonen we op enkele meters van een kruispunt waar al deze vrachtwagens na het stopsignaal met een luid gebulder vertrekken. Dit werkt me enorm op de zenuwen. Kan ik met nieuw buitenschrijnwerk de lawaaihinder verminderen?

Nieuw buitenschrijnwerk is niet meteen nodig om de geluidsoverlast te verminderen. Controleer het schrijnwerk eerst eens grondig op luchtlekken. Bekijk daarbij de opengaande delen, de aansluiting van de glasbladen op het schrijnwerk en ook de aansluiting van de raamdelen met de muren. Wanneer zich hier ergens lekken manifesteren, verhelp deze dan. Een luchtlek aan de opengaande raamdelen kan je verhelpen met rubber, een lek ter hoogte van de aansluiting van de glasbladen met de raamdelen met mastiek of siliconen. Problemen bij de aansluiting tussen raam en muur verhelp je met siliconen. Echt grote open voegen vul je eerst op met soepele isolatie en werk je af met mortel.

Wanneer het verhelpen van eventuele luchtlekken geen zoden aan de dijk brengt, kan je overwegen om ontdubbelde ramen te plaatsen. Dit zijn eigenlijk nieuwe ramen die je voor de bestaande plaatst. Dit kan ook al tot een degelijk resultaat leiden. Nadeel is echter dat je de ramen niet meer zo gemakkelijk kan openen.

Wanneer je toch voor nieuw buitenschrijnwerk opteert, draag er dan zorg voor dat de profielen voldoende massa hebben (voorzie een grotere sectie bij houten schrijnwerk, en verzwaar de pvc-profielen met stalen profielen). Wanneer je de ramen vervangt, probeer dan het aantal opengaande ramen tot een minimum te beperken. Ramen die langs de buitenkant onderhouden kunnen worden of die je niet gebruikt voor intensieve ventilatie kunnen misschien wel vervangen worden door vaste ramen. Vraag hierover advies aan je raamconstructeur.

In de profielen kan je opteren voor akoestische beglazing. Dit is glas samengesteld uit glasbladen met een verschillende dikte en/of gelaagd glas.

Wanneer je ook ventilatievoorzieningen in het nieuwe schrijnwerk wenst te plaatsen, opteer dan voor akoestische oplossingen. Er bestaan speciale ventilatieroosters met geluidsabsorberende voorzieningen.

5. Echo

We hebben onze woonkamer verbouwd: we hebben gestreefd naar een minimalistische look. Probleem sinds de verbouwing is echter dat we nogal veel last hebben van echo in de ruimte. Welke oplossingen bestaan hiervoor?

Galm of echo wordt veroorzaakt door de weerkaatsing van het geluid in de ruimte. Dit fenomeen doet zich voor in grote, kale ruimtes waarin zich hoofdzakelijk harde materialen bevinden. De weerkaatsing kan vermeden worden door absorberende elementen in de ruimte te plaatsen. Dit kunnen verschillende materialen zijn zoals meubels, gordijnen, tapijt,... Drastischer ingrijpen kan door een behang met structuur tegen - één of alle - muren aan te brengen, of bijvoorbeeld een groot schilderij of wandtapijt op te hangen. Een verlaagd geperforeerd plafond met daarachter akoestisch isolatiemateriaal kan ook uitkomst bieden. Kortom: kleed de ruimte wat meer in met dergelijke absorberende materialen en je probleem zal verholpen zijn.

6. Overvliegende vliegtuigen

We zijn onlangs verhuisd. Nu hebben we moeten vaststellen dat we in de aanvliegroute naar een militair oefenterrein van de luchtmacht wonen. Het geluid van de straaljagers kan bij momenten oorverdovend zijn. Wat kunnen we hieraan doen?

Het vliegtuiglawaai komt uit de lucht. De meest aangewezen plaats om in te grijpen tegen de geluidshinder is dan ook het dak. Aangezien we niet weten of het hier om een hellend of plat dak gaat, bekijken we de twee daktypes. In het geval van een plat dak, laat je het dak best even nakijken door een specialist. Hij dient hierbij vooral te letten op luchtlekken; een luchtlek is immers ook een geluidslek. Wanneer er dergelijke lekken zijn, moet je die uiteraard eerst dichten.

Een ingrijpendere oplossing is de massa van het dak verzwaren. Hiervoor dien je eerst na te gaan of de bestaande structuren dit extra gewicht aankunnen. Bij een positief antwoord kan je bijvoorbeeld bijkomende ballast of een groendak laten plaatsen op het dak. Een groendak is onderhoudsarm en heeft bovendien ook een bufferend effect voor het regenwater. In heel wat gemeentes krijg je hiervoor overigens een subsidie.

Een inspirerend voorbeeld uit een wijnplantage in Californië.

Een inspirerend voorbeeld uit een wijnplantage in Californië. © ISOPIX

In het geval van een hellend dak kan er (bijkomend) worden geïsoleerd. Hier dient de massa-veer-massawet toegepast te worden zoals we die ook al beschreven in de vraag over de gemeenschappelijke wand. De eerste massa is hierbij de dakbedekking (de pannen of leien en het onderdak), de tweede massa is de binnenafwerking (gipskarton of hout). De veer is een zo dik mogelijk pakket minerale isolatie of zacht PU-schuim.

Tekst: Tim Vanhove

Postcode

Onze partners