ABC van de akoestiek van uw woning

18/02/08 om 17:24 - Bijgewerkt om 17:24

Bron: Ik Ga Bouwen

Geluid is alomtegenwoordig in ons leven: in de woning, op straat, op het werk.

Geluid is alomtegenwoordig in ons leven: in de woning, op straat, op het werk.

Vaak worden we tegen onze wil in geconfronteerd met lawaai: overvliegende vliegtuigen, een voorbijrazende trein, technische installatieseen te hoge geluidsbelasting kan zelfs negatieve gevolgen hebben op onze gezondheid. Maar wat is geluid? In welke vormen kan het voorkomen en hoe gaan we ermee om? In dit ABC van het geluid proberen we een beter inzicht te geven in de wondere wereld van het geluid.

Absorptie

De geluidsabsorptie is de mate waarin geluid binnen één ruimte geabsorbeerd wordt. Geluidsabsorptie gebeurt door zachte, dempende materialen zoals tapijt en meubilair. In een grote, kale ruimte met harde wanden en vloeren en zonder meubilair, is de geluidsweerkaatsing groot. De ruimte zal daardoor hol klinken. Wanneer er zachte elementen in de ruimte aanwezig zijn, zal dit holle effect afnemen. Hoe meer van deze zachte, dempende materialen zich in de ruimte bevinden, des te beter de geluidsabsorptie. Dit is bijvoorbeeld belangrijk in een ruimte waarin je naar muziek wil luisteren of wil genieten van surroundgeluid.

Beglazing

Akoestische beglazing kan in belangrijke mate bijdragen tot het beperken van het omgevingslawaai dat tot in de woning doordringt. Dit type beglazing kan interessant zijn kort bij een drukke weg (verkeerslawaai), een school of een speelplein (lawaai van spelende kinderen) of in de nabijheid van een vliegveld of vliegroute

De akoestische isolatie van beglazing wordt verbeterd door het gebruik van aangepaste glasdiktes en het gebruik van gelaagd glas. Door twee verschillende glasdiktes te combineren, worden verschillende geluidsfrequenties afgeremd. Gelaagd glas met akoestische folies verbetert de akoestische demping in alle frequenties aanzienlijk. Vroeger werd akoestische beglazing ook opgevuld met akoestisch gas. Dit wordt vandaag niet meer gedaan omwille van de milieubelasting. Wanneer je voor akoestisch glas kiest, dien je ook de nodige aandacht te besteden aan de keuze en de plaatsing van het schrijnwerk als ook aan het type van het geïntegreerd ventilatierooster.

Contactgeluid

We spreken van contactgeluid wanneer een constructie rechtstreeks aan het trillen wordt gebracht door een geluidsbron. Denk hierbij aan het tikken van hakken of een stoel op de vloer, het inslaan van een nagel in een muur, het dichtslaan van een deurDeze trilling plant zich voort in de constructie en brengt de lucht er rondom aan het trillen.

Decibel

De decibel ? afgekort dB ? is de waarde waarin het geluidsniveau wordt uitgedrukt. Deze waarden worden uitgezet in een logaritmische schaal die de verhoudingen tussen geluid aangeeft. 0 dB staat daarbij gelijk aan de gehoordrempel van een gezond menselijk oor. Een normaal gesprek bedraagt ongeveer 60 dB, een opstijgende jet al 130 dB.

Voor een stijging van het geluidsniveau met 10 dB is een vertienvoudiging van het geluidsniveau nodig. Om het geluidsniveau van een wagen (80 dB) met 10 dB te laten stijgen, hebben we dus 10 wagens nodig. Ons oor zal dit echter slechts als een verdubbeling van het geluidsniveau ervaren.

Eisen

Ieder gebouw ? ook een vrijstaande privéwoning ? moet volgens de geluidsnorm NBN S01-400 aan bepaalde eisen voldoen om de geluidshinder te beperken. In de loop van 2007 wordt de bestaande norm ? die dateert van 1977 ? grondig vernieuwd. De eisen in deze norm worden strenger gemaakt. Vanaf dan zal een bouwheer kunnen opteren voor een basis- of een verhoogd akoestisch comfort in de woning.

Frequentie

De geluidsfrequentie geeft het aantal trillingen per seconde aan. Deze frequentie wordt uitgedrukt in Hertz ? afgekort Hz. Lage tonen hebben dus een lage frequentie of een laag aantal trillingen per seconde; hoge tonen hebben een hoge frequentie.

Hoe hoger de frequentie of hoe meer trillingen per seconde, des te kleiner de golflengte zal zijn. Dit verklaart waarom hoge tonen gemakkelijker door een kleine opening in een muur kunnen lekken.

Geluid

Geluid is zowat alles wat we met onze oren kunnen waarnemen. Elke geluidsbron produceert een trilling en deze verplaatst zich in een golfbeweging voort. Die geluidstrillingen verplaatsen zich niet alleen door de lucht, maar ook door materialen zoals water, metaal, beton, glas, steen/p>

Hellend dak

Een hellend dak is een massa-veer-massasysteem (zie Veer) waarbij de eerste massa wordt gevormd door de dakbedekking en het onderdak. De tweede massa bestaat uit de gipskartonplaten van de binnenafwerking. De dakisolatie fungeert als veer.

Om het geluid efficiënt te dempen, dient de binnenafwerking trillingsvrij bevestigd te worden aan de dakstructuur. De isolatie wordt ook best zo soepel mogelijk gekozen om de trillingen zoveel mogelijk te absorberen.

Installatiegeluid

Dit is het geluid dat wordt geproduceerd door machines in een gebouw, zoals liften, pompen, verwarmingsketels, leidingenHiervoor gelden speciale regels op het vlak van geluidsisolatie. Er wordt vooral bepaald dat deze machines op een sokkel dienen te staan die de trillingen zo min mogelijk doorgeeft aan de andere constructiedelen. Afvoerpijpen en andere leidingen kunnen in de conceptfase samengebracht worden in schachten die op hun beurt goed worden geïsoleerd.

Klopgeluidmachine

Deze machine wordt gebruikt om contactgeluiden te simuleren bij metingen om de hinder van contactgeluid te bepalen. De machine bevat een draaiende as met nokken die hamers optillen. Deze vallen achtereenvolgens neer op de vloerconstructie en dit in een ritme van 10 slagen per seconde.

Luchtgeluid

In het geval van luchtgeluid brengt een geluidsbron de lucht aan het trillen. Wanneer deze trillingen op ons trommelvlies terechtkomen, ervaren we ze als geluid. Deze trillingen slaan op hun beurt ook tegen gebouwdelen en brengen ze op hun beurt aan het trillen en planten zich zo voort naar een aanpalende ruimte of naar buiten.

Massawet

De massawet is het belangrijkste principe in de luchtgeluidsisolatie. Deze wet stelt dat door de massa van de wanden te vergroten ? dus ze zwaarder te maken ? we een betere geluidsisolatie krijgen. Dit geldt enkel voor massieve wanden. Des te zwaarder de wand, des te kleiner de trillingsoverdracht. Een andere wetmatigheid om luchtgeluid te dempen is de massa-veer-massawet (zie Veer).

Nagalm

Nagalm of galm ontstaat door de weerkaatsing van geluiden tegen vlakken en objecten in een ruimte. Wanneer er weinig absorberende elementen in een ruimte zijn, heb je sneller last van nagalm. Nadelige gevolgen van nagalm zijn een slechte verstaanbaarheid, een te hoog geluidsniveau in de ruimte, desoriëntatie/p>

Omloopgeluid

Omloopgeluiden worden verspreid via gemeenschappelijke luchtkanalen, afvoerleidingen, een gemeenschappelijke gangIn appartementsgebouwen kan je hinder van omloopgeluid voor een deel vermijden door in een sas te voorzien bij de gemeenschappelijke traphal of liftkoker.

Plafond

Een verlaagd plafond volgens het massa-veer-massaprincipe kan een oplossing bieden bij geluidshinder door een bovenliggende houten vloer. De houten vloer is de eerste massa, de afwerking van het plafond de tweede. Ook hier geldt voor de isolatie dat deze best zo soepel mogelijk wordt gekozen om het geluid maximaal te dempen.

In kantoren of andere publieke ruimtes kan het plafond benut worden om aan geluidsabsorptie te doen. Wanneer de afwerkingslaag ? bijvoorbeeld gipskarton of metaalplaat ? geperforeerd wordt en erboven wordt een dunne laag minerale wol geplaatst, zal een deel van het geluid door dit materiaal worden geabsorbeerd.

Rw

Rw is de grootheid voor de gewogen luchtgeluidsisolatie. De waarde ervan wordt uitgedrukt in decibel. Hoe groter dit getal, des te beter de geluidsisolatie.

Het menselijk oor wijkt af van de objectieve metingen in het ervaren van de geluidssterkte en is ook voor bepaalde frequenties gevoeliger dan voor andere. Lage tonen tot circa 1000 Hz worden minder luid ervaren dan de midden- en hoogfrequente geluiden. Dit is trouwens de reden voor het gebruik van de "loudnessknop" op muziekinstallaties: als je die indrukt, worden de lage tonen wat extra versterkt, waardoor er een redelijk evenwichtige klankkleur onstaat. Daarom een gewogen geluidsisolatie: bij de meting wordt meer belang gehecht (of meer gewicht toegekend) aan de frequenties die wij best horen en die dus het meest storen. Dit alles om te zeggen dat wij lage tonen minder goed horen dan middelhoge en hoge tonen.

Scheidingwanden

Lichte scheidingswanden zijn uiterst geschikt om het massa-veer-massaprincipe te creëren. Het gebruik van een metalen draagstructuur voor de gipskartonplaten verdient hierbij de voorkeur op een houten constructie, omdat een metalen structuur soepeler is en dus minder trillingen doorgeeft.

Wanneer we uitgaan van de scheidingswand in zijn eenvoudigste vorm: met twee gipskartonplaten van 12,5 mm en een luchtspouw van 5 cm opgebouwd tegen een houten draagstructuur, behalen we een geluidisolatie van 30 dB. Gebruiken we een metalen draagstructuur, dan verhoogt de geluidsisolatie tot 36 dB. Wanneer de spouw dan ook nog eens wordt opgevuld met minerale wol, loopt de geluidsisolatie op tot 45 dB. De prestaties van de wand kunnen nog verbeterd worden door: de massa te vergroten, de spouwbreedte te vergroten, de vullingsgraad te verhogen of de metalen draagstructuur te ontdubbelen.

Trillingen

Trillingen liggen aan de basis van geluidsoverdracht tussen twee ruimtes of tussen binnen en buiten. Lucht- of contactgeluid brengt een constructieonderdeel aan het trillen. Deze trilling plant zich voort door het constructieonderdeel en brengt vervolgens de lucht aan de andere zijde in beweging.

Uitvoering

De uitvoering van geluidsisolerende werken dient zo nauwgezet mogelijk te gebeuren. Iedere luchtlek of iedere harde verbinding tussen twee constructiedelen is een mogelijke passage voor geluidstrillingen. Onnauwkeurig werken kan de inspanningen volledig tenietdoen. Vergelijk een luchtlek met het geluidsverschil dat je ervaart tussen een open en een gesloten raam.

Veer

De massa-veer-massamethode is na de massawet een tweede manier om luchtgeluid te dempen. Het principe vertrekt van twee massa?s die van elkaar gescheiden worden door een veer. Die veer kan lucht of een isolatiemateriaal zijn. De dikte van de veer is bepalend voor de mate waarin de trillingen worden gedempt.

Het systeem werkt als volgt: het geluid botst tegen de eerste massa en brengt deze aan het trillen. De veer tussen de beide lagen vangt deze trilling op en fungeert als schokdemper. Het geluid wordt vervolgens sterk verzwakt doorgegeven aan de tweede massa.

Wanden

Wanden of gemene muren ? dit zijn de gemeenschappelijke wanden met de buren bij een halfopen of gesloten bebouwing ? zijn heel vaak een bron van geluidshinder. Enkele eenvoudige ingrepen in de conceptfase kunnen nochtans veel problemen voorkomen. Zo worden gemene muren best ankerloos gebouwd. Iedere spouwhaak is immers een lek waarlangs trillingen zich kunnen verplaatsten. Om dezelfde reden moeten mortelresten worden vermeden.
Daarnaast kan tussen de twee wanden een minerale wol worden gestopt om het massa-veer-massaprincipe te krijgen.

Zwevende vloer

Bij vloeren spelen zowel de lucht- als de contactgeluidsisolatie een rol. Betonnen vloeren bieden door hun grote massa al een goed antwoord tegen luchtgeluid. Contactgeluidsisolatie is echter een ander paar mouwen. Het aanbrengen van een zwevende vloer biedt hier een oplossing. Daartoe legt men op de betonnen vloer en tegen de binnenwanden een isolatiemateriaal. Hierop wordt vervolgens de dekvloer geplaatst.

In sommige gevallen is het niet meer mogelijk om een dergelijke constructie op te bouwen. In sommige gevallen kan onder de vloerafwerking nog een dempend materiaal worden geplaatst. Bijvoorbeeld bij parket of laminaat.

Een dergelijke zwevende vloer kan interessant zijn, wanneer een kinderkamer bijvoorbeeld boven de woonkamer ligt: stampende kindervoetjes kunnen voor heel wat geluidshinder zorgen.

Tekst: Tim Vanhove

Ik ga Bouwen & Renoveren 12/2007

Lees meer over:

Postcode

Onze partners