Energiezuinig verlichten: enkele vragen en antwoorden

15/12/17 om 12:59 - Bijgewerkt om 12:58

Bron: Ik Ga Bouwen

Wil je je woning energie-efficiënter maken? Begin dan bijvoorbeeld al eens met het onder de loep nemen van je verlichting. Hoe je dat juist aanpakt, vroegen wij aan Cebeolightstudio en enkele producenten. Want bij hen brandt immers de lamp.

Energiezuinig verlichten: enkele vragen en antwoorden

PHILIPS_01 © Philips

Tekst: Wouter Peeters

Is professioneel advies nuttig om mijn verlichting zuiniger te maken?

Voor het vervangen van een lamp met een standaard E27-fitting door een energiezuiniger exemplaar, is professioneel advies uiteraard overbodig. Dat is het niet wanneer het om een project gaat waarbij de verlichting van een volledige woning onder de loep genomen wordt om deze energiezuiniger en efficiënter te maken.

In principe kan de elektricien om de hoek adviseren, maar de professionele installateur zal je naar een lichtstudio doorverwijzen. Dat is geen winkel, wel een ruimte waarin principes en mogelijkheden op het vlak van verlichting getoond worden. Het concept primeert, niet het merk of het toestel.

Het is zinvol om, wanneer je een lichtstudio binnenstapt, een architecturaal plan van je huis bij je te hebben. Dit zal helpen om je noden en verwachtingen te verduidelijken. Hierbij is het belangrijk om goed na te denken over de functies van elke ruimte. Want één ruimte kan ook meerdere functies hebben; een eettafel in je woonkamer kan ook een studeerplek zijn. Om fijn werk uit te voeren heb je meer licht nodig dan voor een romantisch diner.

Licht is heel persoonlijk. Wel is het bekend dat men, door de bank genomen, in alle landen boven Frankrijk van warm wit licht houdt en in het zuiden koel wit licht verkiest. Eenvoudig: buiten warm, dan binnen 'koel' en vice versa. Een lichtspecialist toetst de verschillende opties met je af en stelt een verlichtingsplan en prijsofferte op.

Vervang ik enkel de lampen of ook de armaturen en toestellen?

Als je nog halogeenverlichting hebt, kan je een belangrijke verbetering op het vlak van energie-efficiëntie realiseren door te kiezen voor de veel zuinigere LED. Halogeenlampen kunnen door LED-lampen vervangen worden. Dit heet retrofit en resulteert in een merkelijk lager energieverbruik, zonder aan lichtcomfort in te boeten.

Energiezuinig verlichten: enkele vragen en antwoorden

© Philips

Een andere optie is de vervanging van het bestaande toestel door een armatuur met geïntegreerde LED, zoals de 'Chip on Board'(COB). De levensduur van LED-toestellen is langer dan die van retrofit-LED's en dankzij de hogere lumenoutput zijn ook de performantie en de lumen-per-watt-verhouding beter. Omdat LED-technologie betaalbaar geworden is voor de modale consument, stelt de sector in toenemende mate een toestel/armatuurvervanging i.p.v. een lampvervanging vast.

We onderscheiden twee verlichtingsconcepten: vaste lichtpunten in combinatie met sfeerverlichting met behulp van afzonderlijke toestellen en, de betere optie, hetzelfde met verankerde verlichtingspunten. In diezelfde context is het dan ook aangewezen om, voor de aanvang van een renovatieproject, in overweging te nemen of de beste keuze een lampvervanging is dan wel de plaatsing van nieuwe verlichtingstoestellen. Deze keuze zal mee het renovatieproject bepalen.

Is het zinvol om een professioneel verlichtingsplan te laten ontwerpen?

Een verlichtingsplan geeft je vooraf al een duidelijk beeld van het eindresultaat, budget inbegrepen. Zonder vakkundig verlichtingsplan kan het licht bijvoorbeeld slecht georiënteerd zijn en loop je het risico op een verkeerde lichtintensiteit en/of storende kleurverschillen. Een verlichtingsplan is je leidraad om de juiste, energiezuinige LED-verlichting te kiezen. Dat geldt ook bij een renovatieproject. In dat geval is een verlichtingsplan onontbeerlijk om tot een gezond, functioneel en gezellig interieur te komen.

De plaatsing van het meubilair, de functionaliteiten van de ruimte en de mens vormen het centrale uitgangspunt van een lichtstudie. De juiste lichtintensiteit op de juiste plaats, de correcte kleurtemperatuur (warm of koud wit licht) lichtkleuren in functie van het tijdstip of de activiteit zijn een must. Het lichtplan wordt opgesteld op basis van het architecturaal plan en de noden van de bouwheer, zowel lichttechnisch als budgettair.

Tips en tricks

  • Bereid je grondig voor alvorens een lichtstudio te contacteren.
  • Zorg voor een architecturaal plan van je woning.
  • Win tijdig professioneel advies in.
  • Een professioneel lichtplan kost om en bij de 250 euro, maar de meeste lichtstudio's betalen dit bedrag na aankoop van verlichtingstoestellen integraal terug. Het vakkundige advies krijgt door deze vergoeding een belangrijke meerwaarde.
  • In Vlaanderen, Wallonië of het Brussels Hoofdstedelijk Gewest worden geen energie-efficiëntie premies voor residentiële verlichtingsprojecten toegekend.

Bij specifieke noden op het vlak van functionele verlichting of sfeerschepping, kan het aangewezen zijn dat de lichtspecialist ter plaatse komt. In een verlichtingsplan komen niet alleen sfeer en de toepassing voor de verlichting aan bod, er wordt ook rekening gehouden met veiligheid en comfort, onder de vorm van de sturing van de verlichting. Lichtsturing is een bijkomende insteek om de energie-efficiëntie extra te verhogen en kan eveneens de architecturale look & feel benadrukken.

Om rekening te houden met al deze aspecten, zijn de technische kennis en het inzicht in verlichting van een professional onontbeerlijk. Want hoe belangrijk het ook is om zo energie-efficiënt mogelijk te verlichten, de woonst dient ook mooi, aangenaam en gezellig te zijn.

Welke lichtbronnen zijn het meest energiezuinig?

LED is de meest energiezuinige technologie. Zoals eerder gesteld, is er een duidelijk verschil tussen de COB-technologie enerzijds en die van retrofit-lampen anderzijds, waarbij de lumen/watt-verhouding merkelijk gunstiger is bij de LED-toestellen. Hoe lager het vermogen, hoe lager de energiefactuur.

Energiezuinig verlichten: enkele vragen en antwoorden

© S. Bodart/Ici Archtitectes

Ook bewegingsdetectie kan helpen om zuiniger om te springen met de verlichting in de woonst, meer bepaald in die ruimtes waar men soms vergeet het licht uit te schakelen. Een daglichtsensor verhoogt de energie-efficiëntie door de lampen automatisch te dimmen bij daglicht.

Besluit

Nagenoeg elk type armatuur kan "zuinig" gemaakt worden. De ledtechnologie zorgt er bovendien voor dat de levensduur van een lichtbron 10 tot 25 hoger is, terwijl het energieverbruik 8 tot 10 keer daalde. Dat houdt echter niet in dat het armatuur daarom automatisch het juiste licht op de juiste plaats brengt. Ledtechnologie is een enorme stap vooruit in het zuinig omspringen met energie, maar vereist evengoed een doordachte keuze bij plaatsing en gebruik.

Om rekening te houden met al deze aspecten, zijn de technische kennis en het inzicht in verlichting van een professional onontbeerlijk. Want hoe belangrijk het ook is om zo energie-efficiënt mogelijk te verlichten, de woonst dient ook mooi, aangenaam en gezellig te zijn.

Lees het hele reportage in Ik Ga Bouwen 406

Tekst: Wouter Peeters

Postcode

Onze partners